HÃY NGỦ YÊN ĐÀ NẴNG CỦA TÔI ƠI

TRẦN TRUNG ĐẠO·WEDNESDAY, MARCH 29, 2017

Đà Nẵng của tôi, nơi những buổi chiều của tuổi mười ba, tôi vẫn thường đứng nhìn những đoàn xe mang nhãn hiệu Sealand, RMK, GMC nối đuôi nhau mỗi ngày trên chiếc cầu màu đen mang tên của một viên tướng thực dân. Những chiếc chiến xa nặng nề, những khẩu đại pháo nòng dài được cất lên từ những chiếc tàu lớn neo ngoài cửa biển Sơn Chà. Tiếng gầm thét của những đoàn phi cơ chiến đấu đang đáp xuống phi trường quân sự ngoài ngã ba Duy Tân. Tiếng nhạc, tiếng cười, tiếng chọc ghẹo, okay, hello, goodbye của những người lính Mỹ và những cô gái Việt Nam vào tuổi chị tôi, vọng lại từ những hộp đêm dọc bờ sông Bạch Đằng. Tất cả đã khơi dậy trong lòng tôi nhiều câu hỏi, nhiều băn khoăn và cả những tủi thẹn đầu đời của một đứa bé Việt Nam xót xa cho số phận của một cây cổ thụ bốn ngàn năm đang biến thành cây chùm gởi. Tại sao? Tại sao lại là Đà Nẵng? Tại sao là Việt Nam quê hương tôi mà lại không phải một nơi nào khác?

Đà Nẵng của tôi, như định mệnh an bài, cũng là nơi an nghỉ của người lính Mỹ đầu tiên thuộc chiến hạm Hoa Kỳ lừng danh, USS Constitution. Không phải đợi đến 1965, khi các chiến hạm thuộc Đệ Thất Hạm Đội thả neo tại cửa biển Đà Nẵng để đổ bộ các đơn vị Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ đầu tiên nhưng từ hơn 120 năm trước, Đà Nẵng đã là một nơi hẹn hò đầy định mệnh giữa quân đội Việt Nam thời Thiệu Trị và Hộ Tống Hạm Hoa Kỳ đầu tiên của hải quân Hoa Kỳ dưới quyền của hạm trưởng John Percival. Theo các tài liệu còn ghi lại, năm 1845, chiến hạm USS Constitution của Hải Quân Hoa Kỳ, trên chuyến hải hành hai năm vòng quanh thế giới, dừng lại cảng Đà Nẵng để xin cung cấp thực phẩm và nước ngọt. Cũng tại hải cảng lịch sử nầy, Hạm trưởng John Percival xin phép quan trấn thủ thành Đà Nẵng để chôn cất thủy thủ William Cook vừa qua đời, dưới chân Núi Khỉ nằm trong rặng Sơn Chà. Thậm chí ông còn "viện trợ" hai Mỹ kim để lo phần hương khói. Tiếc thay, chỉ vài ngày sau đó, vì việc triều đình Huế bắt giam Giám Mục Dominique LeFevre, đã làm cho tang lễ thắm đượm tình nhân đạo của con người biến thành một xung đột quân sự giữa hai quốc gia. Cuộc chạm trán ngắn ngủi năm 1845 rất ít người biết đến. Những viên đại pháo bắn vào lãnh hải Việt Nam, dù chỉ để đe dọa, cũng đã vô tình gây thương tích cho quan hệ đầy oan trái giữa hai quốc gia Việt Mỹ sau này.

Đà Nẵng của tôi có khu Ngã Ba Huế nhộn nhịp, nơi tôi từ Hội An về thăm cô tôi những chiều thứ Sáu trong những chiếc xe khách hiệu Renault già nua màu xanh đậm. Tôi vẫn nhớ căn nhà nhỏ, ánh đèn dầu leo lét, bàn tay xanh xao của cô khi dúi vào túi tôi những tờ giấy bạc được gói kín trong nhiều lớp vải. Đó là những đồng tiền khó khăn và vô giá mà cô dành dụm cho đứa cháu trai vào Hội An nương náu trong chùa ăn học. Tôi ra Đà Nẵng tìm cô vào đầu năm 1968. Nhà cô nghèo, con cháu lại quá đông. Nhiều đêm tôi phải ngủ đói trên căn gác của một trại cây ở hẻm 220 Hùng Vương, ngang hông phường Thạc Gián. Vài tuần sau, vì nhà đông đúc, cô đưa tôi đến sống với người anh họ và bà chị dâu khó tánh ở Cổ Mân, Sơn Chà. Chị dâu tôi khó tánh đến nỗi, chỉ sau một thời gian ngắn, tôi không chịu đựng được nữa nên lặng lẽ bỏ đi. Tôi vào chùa Viên Giác. Năm tháng như mây trời, bao độ hợp tan mang theo những giận hờn, thương ghét. Cô tôi đã về bên cõi khác nhưng lòng tôi sao vẫn nhớ vẫn thương. Trên xứ người, nhiều đêm không ngủ được, nhớ lại tiếng ho của người cô bịnh hoạn, tôi vẫn còn nghe nhức nhối như thuở mới về thăm. Chiến tranh và nghèo đói đã cướp đi bao thế hệ Việt Nam vô tội.

Đà Nẵng của tôi không phải chỉ là điêu linh tang tóc mà còn là thành phố cảng đẹp tuyệt vời. Những bờ biển uốn cong như mái tóc của người con gái Việt Nam đang đứng trông ra Thái Bình Dương bao la bát ngát. Từ eo biển mỹ miều đó những thương thuyền ngoại quốc đã đến thăm thành phố từ mấy trăm năm trước. Đà Nẵng của tôi có hàng phượng đỏ hai bên đường Bạch Đằng, đường Độc Lập với những chiếc ghế đá dọc bờ sông mang chứng tích của một thời học trò đầy kỷ niệm. Đà Nẵng của tôi có bãi Mỹ Khê (không phải China Beach), với bờ cát trắng chạy dài và hàng dương vi vu theo gió, có bãi Thanh Bình với những chiếc ghe đánh cá đi về và cảnh chợ chiều nhộn nhịp. Những ngày hè oi bức, tôi và đám bạn vẫn thường ôm đàn ra ngồi dựa lưng vào những gốc dương liễu dọc bãi biển. Trong tiếng sóng từng nhịp vỗ vào bờ, chúng tôi cùng cất cao bài hát ra khơi như để cổ võ cho những chiếc thuyền đánh cá đang giong buồm ra biển. Tôi đâu biết vài năm sau, bạn bè tôi cũng lần lượt ra khơi như thế nhưng chẳng còn ai dám đến tiễn đưa.

Đà Nẵng của tôi có những hàng cây sao tình tự dọc đường Thống Nhất, nối từ bờ sông đi ngang qua Trường Nữ, nơi các cô cậu học trò Phan Châu Trinh, Phan Thanh Giản vẫn thường đứng đợi người trong mơ sau mỗi buổi tan trường. Những chiếc áo dài trắng thướt tha. Những mái tóc thề chấm vai thơ mộng. Những đôi mắt nai tơ đó đã từng là nguồn cảm hứng của nhiều nhà thơ xứ Quảng đa tình. Xin mời đọc vài câu thơ của nhà thơ Luân Hoán viết về các cô nữ sinh Đà Nẵng:

chiều chiều luồn chợ Vườn Hoa
trôi theo Đồng Khánh bám tà áo bay
mắt hồng liệng cái ngoắt tay
dắt qua Độc Lập dựa cây đèn đường
chập chùng xuân ảnh vải hương
ngó ai lòng cũng yêu thương tức thì
giả vờ châm thuốc nhâm nhi
nuốt thầm vóc đứng, dáng đi quanh mình.
(Đà Nẵng, thơ Luân Hoán Luân Hoán)

Các cô nữ sinh của một thời thơ mộng tung tăng như những con bướm vàng trên đường Thống Nhất, Lê Lợi, Hoàng Diệu, Khải Định ngày xưa đã không về nữa. Các cô đã ra đi, bỏ lại sau lưng hàng cây sao rợp bóng bên đường, bỏ lại những chiếc ghế vuông, những ly chanh muối, những quán chè. Các cô bây giờ đã lớn, đã trưởng thành. Nhiều cô đã là những bà mẹ tay bồng tay bế, để rồi 17 năm sau ngồi nhớ lại năm mình 17 tuổi.

Các cậu học trò cũng thế. Những chàng thanh niên với buồng phổi và trái tim chất đầy hùng khí của xứ địa linh nhân kiệt đã ra đi. Thế hệ trẻ Việt Nam trong thời chinh chiến và cả khi đất nước hòa bình, đã chịu đựng quá nhiều thiệt thòi mất mát. Nỗi bất hạnh lớn nhất của một đời người vẫn là bất hạnh không có tuổi hoa niên. Các cậu ra đi, bỏ lại sau lưng những chiếc xe đạp, những quán Cà-phê Thạch Thảo, Thanh Hải, Ngọc Lan, những rạp hát Trưng Vương, Chợ Cồn, bỏ lại cây đàn guitar cũ kỹ và những bản tình ca chưa viết trọn trong sân trường. Để rồi nhiều năm, sau cuộc biển dâu, chinh chiến, gian lao, tù tội trở về. Trở về chỉ để thấy thành phố xưa nay đã đổi chủ và con đường xưa nay đã đổi thay tên. Tuổi thơ không bao giờ trở lại. Suối vẫn chảy, nước vẫn reo nhưng điêu linh tang tóc đã xua bầy nai tơ lạc đàn đi biền biệt, mất dấu đường về bên khe đá cũ.

Sau 1975, những bãi biển Mỹ Khê, Thanh Bình, Tiên Sa, Thanh Khê, Tân Thái, Mân Quang, Chợ Mai, Chợ Chiều, Non Nước, Nam Ô, v.v.., vẫn còn là điểm hẹn nhưng không phải là nơi hẹn hò của những cặp tình nhân mà là nơi những người con Đà Nẵng hẹn nhau để bỏ quê hương mà ra đi. Xin đừng hỏi họ đi đâu, về đâu trong những đêm tối trời lầm lủi đó. Không ai biết chắc. Chỉ một điều họ biết là họ không còn chọn lựa nào khác hơn là phải ra đi. Không một người dân Quảng nào bỏ quê hương ra đi mà không đau xót.

Xin đừng dán lên lưng, lên trán họ những nhãn hiệu theo Tây, theo Mỹ. Không. Người dân Quảng là những người yêu nước. Ông cha họ đã từng cười mà bước lên máy chém thực dân. Những cơn bão lụt tàn phá mỗi năm đã không làm họ bỏ làng mạc ra đi. Nạn hạn hán làm ruộng đồng khô cháy mỗi năm không buộc họ phải bỏ mồ mả tổ tiên ra đi. Sụp căn nhà này họ căm cụi xây trên nền đất cũ căn nhà khác. Trôi căn nhà này họ lại xẻ gỗ, lợp tranh xây lên căn nhà khác. Bao thế hệ đã sống và đã chết trên vùng đất cày lên sỏi đá đó. Nhưng chế độ mới, một chế độ nhân danh những mục tiêu tốt đẹp nhất trên đời đã buộc họ phải ra đi. Sự thôi thúc của tự do như tiếng gọi thiêng liêng của người cha già vọng về từ một nơi xa thăm thẳm. Và sẽ không ai biết, bao nhiêu người, trong số hàng ngàn, hàng vạn người bỏ Đà Nẵng ra đi, đã đến được Hong Kong, Philippines, và bao nhiêu người không may mắn đã bị chôn sâu trong lòng biển, chết thảm thương trong bàn tay hải tặc, chết trong đói khát sau những tuần, những tháng lênh đênh ngoài biển cả.

Đà Nẵng của tôi sau 1975 không còn thơ mộng nữa. Những câu ca dao đậm đà tình quê hương đất nước: "Ngó lên hòn Kẽm đá Dừng, thương cha nhớ mẹ quá chừng bậu ơi" đã được thay bằng những khẩu hiệu đấu tranh giai cấp chất chứa toàn chuyện oán thù. Những điệu hò khoan đậm đà hương vị Quảng Nam "Đất Quảng Nam chưa mưa đà thấm, rươụ hồng đào chưa nhấm đà say" đã được thay bằng những những đêm dài học tập, thảo luận, khuyến khích thầy cô, cha mẹ, anh em tố cáo lẫn nhau. Ánh trăng không còn là những dải lụa vàng Duy Xuyên đang trải trên dòng sông Hàn mỗi đêm rằm, nhưng là những vết dao nghèo đói đang chém xuống một quê hương vốn đã chịu đựng nhiều bất hạnh.

Ngày cuối cùng của tôi ở Đà Nẵng như đoạn kết của một cuốn phim buồn. Tôi và cô bé, lý do cho những bài thơ tình học trò đầy sáo ngữ của tôi, ngồi trên chiếc ghế đá trên đường Bạch Đằng, nhìn sang hướng Sơn Chà.

- Anh sắp phải đi xa.
- Em biết.
- Sao em biết, anh chưa nói với em mà?
- Anh nói với em rồi. "Anh phải vô Sài Gòn học đại học. Học xong anh sẽ về quê, không đi nữa." Em còn nhớ anh nói với em câu đó lúc mấy giờ, ngày nào và tại đâu nữa kìa.
- Không phải. Đó là chuyện hồi chưa "giải phóng", bây giờ thì khác.
- Bây chừ anh tính đi đâu?
- Anh vượt biên. Nếu đi lọt, có thể anh sẽ qua Mỹ học.
- Bộ ở Việt Nam không có trường cho anh học sao. Em nghe nói Mỹ xa lắm, chắc là xa hơn Sài Gòn nhiều. Mùa hè làm sao anh về thăm quê được.
- Anh sẽ về nhưng chắc không phải mùa hè.
- Anh lại hứa.

Hai đứa nhìn ra sông. Chiếc phà An Hải vẫn mệt mỏi đưa người qua lại. Giọng hát buồn não nuột của anh thương phế binh cụt hai chân từ ngoài bến vọng vào: "Rừng lá xanh xanh cây phủ đường đi. Thành phố sau lưng ôm mộng ước gì. Tôi là người đi chinh chiến dài lâu. Nên mộng ước đầu nghe như đã chìm sâu". Anh hát để tưởng nhớ bạn bè nhưng không biết rằng bạn bè anh đang lần lượt bỏ anh đi. Hàng phượng dọc bờ sông đã bắt đầu nở rộ nhưng không còn để "lòng man mác buồn" nhưng là chia tay vĩnh viễn, nát tan.

Nước sông Hàn lững lờ trôi mang theo dăm chiếc lá. Hai đứa ngồi im lặng, không biết phải nói gì. Nói gì rồi cũng chia tay. Em đơn giản, hồn nhiên và ngây thơ đến tội nghiệp. Em sẽ chẳng thể nào hiểu được tôi, và tôi cũng chẳng biết giải thích thế nào cho em hiểu. Trái đất của em nhỏ nhoi, bao bọc bởi những rặng tre xanh hiền hòa. Tâm hồn em là giòng sông mùa thu êm đềm, tĩnh lặng. Tâm hồn tôi hoàn toàn tương phản, trùng điệp núi đèo, ghềnh thác. Tôi sinh ra trong cuộc đời này để gánh hết khổ đau, để làm tên du mục đi lang thang trên chính quê hương mình. Ngày mai, tôi lại sẽ bắt đầu hành trình du mục mới. Con nước trôi còn biết mình đang ra biển. Chiếc lá rơi còn biết cội quay về, nhưng tôi không biết sẽ về đâu.

Bao nhiêu năm rồi tôi chưa về Đà Nẵng. Cô tôi đã qua đời. Bạn bè mỗi người một ngã. Cô bé ngày xưa đã có gia đình. Khuôn mặt thành phố mang nhiều thay đổi. Đà Nẵng thân yêu ơi, có còn nhớ đến tôi không? Căn gác đường Hùng Vương, căn nhà lá phía trong Ngã Ba Huế, cồn cát trắng ở Mân Quang, nơi tôi chôn dấu kho tàng tuổi thơ khốn khổ của mình, biết có còn nhận ra tôi, cho dù tôi trở lại. Đêm nay, tôi ngồi đây, tưởng tượng một ngày về Đà Nẵng.

Và biết đâu, nhờ chưa về mà thành phố còn nguyên vẹn trong trái tim tôi. Nếu tôi về thăm, Đà Nẵng chắc sẽ không còn nữa. Hãy ngủ yên Đà Nẵng của tôi ơi.

Trần Trung Đạo

Bãi Lăng Cô

Chuyện chưa từng kể

GS John Vu

Giáo Sư John Vu, bút hiệu Nguyên Phong, là một nhà khoa học nổi tiếng nước Mỹ thuộc trong Top 10 những người sáng tạo nhất thế giới, đứng đầu là Bill Gates và Steve Jobs. Câu chuyện độc đáo, sâu sắc và góc nhìn thông thái của GS John Vu này về cuộc trò chuyện thú vị với Bill W. Gates, khi họ đi giảng ở hai quốc gia lớn Châu Á. Sau khi rời chức vice president của Boeing, GS John Vu hiện là viện trưởng Viện Công Nghệ Sinh Học ÐH Carnegie Mellon, là dịch giả/tác giả bộ sách Hành Trình về Phương Ðông, Ðường Mây Qua Xứ Tuyết, Ngọc Sáng Hoa Sen, Trên Ðỉnh Tuyết Sơn,… và cuốn mới nhất 2016 là Khởi Hành. (lou bowie)

"Hè năm ngoái tôi đã đi dạy với Bill G và học được rất nhiều qua kinh nghiệm của người giám đốc điều hành doanh nghiệp này. Khi đi qua nhiều nước, chúng tôi thường xếp hàng ở phi trường. Bill quan sát: “Ông có thể thấy ở một số nước, mọi người chờ đợi kiên nhẫn cho đến lượt họ nhưng ở một số các nước khác, người ta lại thường chen lấn xô đẩy. Mua vé là đều được xếp chỗ trên máy bay rồi, vậy sao họ phải xô đẩy người khác? Dường như là giáo dục của xứ họ thiếu đào tạo phép xã giao và sự tự trọng. Nước này (1) vẫn muốn trở thành quốc gia lãnh đạo thế giới nhưng cứ nhìn vào dân chúng xô bồ, hỗn loạn, chen lấn và thiếu tự trọng như thế này thì còn lâu họ mới lấy được sự kính trọng của các quốc gia khác. Họ có thể có sức mạnh kinh tế nhưng muốn đi xa hơn thì còn lâu lắm vì kinh tế là một chuyện nhưng “dân trí” lại là một chuyện khác. Không phải to tát, lớn lao là quan trọng nhưng thường những điều nhỏ bé xác định ra hệ thống giáo dục của xứ họ tốt như thế nào. Chính hành vi của những người dân xứ đó xác định ra rằng liệu nước đó có là “Ðẳng Cấp Thế Giới” (World Class) hay không ? Một con heo có thể thoa son giồi phấn nhưng nó vẫn là một con heo, phải không?”

Khi rời khỏi nước này, Bill kết luận: “Quốc gia này còn phải học nhiều vì không có hệ thống dịch vụ tốt ở đây. Cả nước đang hội tụ vào phát triển sản phẩm để xuất cảng tối đa nhưng họ sẽ không đi xa được nữa. Họ có thể hiểu kinh doanh sản phẩm nhưng không hiểu kinh doanh con người. Toàn thể nền kinh tế là về xây dựng thật nhiều cơ xưởng, sao chép mọi thứ và xây dựng nhiều sản phẩm giá rẻ nhưng không cần phẩm chất cao, nghĩa là họ không nghĩ gì đến khách hàng mà chỉ nghĩ đến quyền lợi của họ. Họ muốn xây dựng mọi thứ, sản phẩm lớn, sản phẩm nhỏ nhưng họ sẽ không bao giờ thành công vì không hiểu nhu cầu của khách hàng; họ không có ý tưởng nào về sự thỏa mãn của khách hàng. Từ người quản lý khách sạn tới nhân viên phục vụ nhà hàng, từ viên chức cao cấp tới nhân công mức thấp, tất cả họ đều hành động y hệt như nhau, cứ vội vàng làm gì đó cho nhanh chóng mà không suy nghĩ. Chúng ta đã đi tìm hiểu rất nhiều cơ xưởng và nếu chú ý, ông sẽ thấy rằng phần lớn các cơ xưởng đều có giám thị người ngoại quốc và phần lớn các công ty đều có người giao dịch ngoại quốc bởi vì người của họ không thể làm điều đó. Ðó là làm kinh doanh “nửa đường,” sản phẩm không thể thành công nếu không có dịch vụ, và chính dịch vụ mới đem khách hàng trở lại.”
Một ngày ở Ðại Hàn, chúng tôi đi lầm đường cách xa chỗ khách sạn của chúng tôi vài dãy phố. Trời tối khi chúng tôi hỏi đường nhưng không mấy ai nói được tiếng Anh. Cuối cùng một anh sinh viên đi tới, anh chỉ cho chúng tôi hướng đi tới khách sạn nhưng ngần ngại: “Dễ bị lạc lắm vì có vài chỗ rẽ phải và rẽ trái… và bây giờ đã khuya rồi nên rất khó đi khi trời tối, các ông có thể bị lạc lần nữa.” Thế là anh ta đề nghị đi cùng chúng tôi tới khách sạn để chắc rằng chúng tôi sẽ không bị lạc nữa. Chúng tôi bước đi khoảng mười lăm phút tới khách sạn. Khi chúng tôi cám ơn người sinh viên, Bill đề nghị anh ta ăn tối với chúng tôi nhưng anh từ chối vì cần về nhà. Lúc đó chúng tôi thấy rằng anh ta phải đi ngược lại và trở lại chỗ chúng tôi bị lạc.

Việc là một thanh niên sẵn lòng giúp người lạ cho dù phải đi ngược lại trong đêm tối đã gây xúc động cho cả hai chúng tôi. Bill bảo tôi: “Khi một thanh niên của một quốc gia hành động như vậy, nước đó có tương lai. Quốc gia đó có ‘Ðẳng Cấp Thế Giới (World Class).’”

Theo Bill: “Ðẳng Cấp Thế Giới” không phải là nền kinh tế mạnh hay có bao nhiêu triệu phú hoặc tỷ phú, bao nhiêu đại học, nhà chuyên môn mà đẳng cấp thế giới là về cách công dân xứ đó hành động ra sao.”

(Nguồn: Hạt Giống Tâm Hồn )

‘Người Mỹ không thích mua nhà mặt tiền để ở’, đọc mới hiểu sao người ta giàu

By tapchivietkieu

Ai cũng đều thấy tiêu chí của một căn nhà được xem ngon lành ở Việt Nam là: mặt tiền, nhiều tầng, ngự trên một con đường càng lớn, càng đông đúc, thậm chí càng ồn ào, càng tốt… Về phong thủy, thì kiêng nhà trong hẻm cụt, phía sau có sông hồ, cửa trước thông cửa sau, cùng đủ thứ cần kiêng khác… Một căn nhà “ngon lành” trên đất Mỹ, gần như ngược lại hoàn toàn những tiêu chuẩn trên.

Ngoại trừ những thành phố lớn như New York, San Francisco, Los Angeles… nhà mặt tiền đồng nghĩa với những tòa nhà chọc trời, hẳn nhiên tấc đất tấc vàng, hầu hết tiêu chuẩn chọn nhà của dân Mỹ là ở những vị trí càng ít ồn ào, càng vắng xe cộ qua lại, càng riêng tư… càng tốt.

Trong cùng một khu nhà hiện nay, ở mức giá trung bình, người ta xây theo tiêu chuẩn: Có đường nội bộ, hai làn xe hơi; hai bên đường, trước mặt nhà trồng cây xanh; có nhà cộng đồng để lâu lâu họp mặt, hoặc cho những ai có nhu cầu tổ chức tiệc lớn có thể mượn; có hồ bơi chung cho cả khu; có công viên, sân chơi thiếu nhi, khu tập thể thao; có lối đi bộ, đạp xe; có hồ nước nhân tạo uốn lượn như thể một dòng sông, chảy len lỏi trong khu để điều hòa tiểu khí hậu; nhiều khu có rừng bao quanh- thường người ta cứ để một đoạn rừng lại tới một khu nhà, xen kẽ…

Cứ khoảng trong bán kính 15 phút lái xe lại có một quần thể với đầy đủ siêu thị, bệnh viện, trạm cứu hỏa, cây xăng, đồn cảnh sát… nói chung không thiếu thứ gì, để trong trường hợp khẩn cấp, người dân gọi 911 là 5 đến 10 phút sau ba chiếc xe cảnh sát- chữa cháy và cứu thương, có thể có mặt cùng lúc.

Và những ngôi nhà mắc nhất của khu đó thường là những nhà trong cùng, hẻm cụt (No Outlet), càng ít xe cộ chạy qua trước nhà lại càng mắc. Nhà ở Mỹ đơn thuần là để ở, không được buôn bán, mở tiệm đồ khô, chanh ớt, hột vịt… bởi vậy yếu tố “nhà mặt tiền để tiện kinh doanh” là hoàn toàn vô nghĩa.

Lâu lâu, khi đồ trong nhà dư thừa, người ta có thể trưng biển “garage sale”, mở cửa garage, tận dụng bán mấy món đồ cũ trong khoảng một buổi, trước khi gom bỏ thùng rác. Chính vì vậy, ở Mỹ người ta giãn dân rất tốt, không có chuyện tập trung ở nội thành với mật độ cao. Nội thành chủ yếu là công sở, cơ quan chính quyền, các thiết chế như bảo tàng, di tích, hoặc cao ốc văn phòng… chứ rất ít khi người ta chọn nội thành để ở.

Dân Mỹ cũng thích ở nhà trệt hơn là nhà có lầu. Rao bán một căn nhà cũ có lầu sẽ ít khách hỏi hơn so với một căn nhà trệt. Bởi mấy yếu tố: nhà trệt an toàn hơn đối với em bé và người già vì không có cầu thang. Nhà ở Mỹ thường làm bằng gỗ- phủ gạch phía ngoài, không đổ bê tông tường, sàn, nên ở lầu trên mà bước mạnh sẽ rất dễ ồn xuống lầu dưới; nhà ở Mỹ cũng để máy điều hòa nhiệt độ toàn phần, quanh năm, mùa hè làm mát, mùa đông sưởi ấm, vì vậy nếu nhà có lầu, không gian thông từ dưới lên trên, trần nhà cao lồng lộng sẽ tốn nhiều năng lượng hơn so với nhà trệt.

Một căn nhà ở Mỹ cũng rất… cá nhân. Trong nhà chỉ có một phòng ngủ lớn, dành cho hai vợ chồng, rộng mênh mông, đầy đủ tiện nghi nhất, gọi là phòng Master Bedroom. Còn lại các phòng ngủ khác, dành cho các con, khách khứa, thường nhỏ hơn nhiều, bồn tắm, nhà vệ sinh xài chung… Vì đám nhỏ chỉ ở cùng cha mẹ cho đến năm 18 tuổi là… tự giải phóng. Căn nhà ấy là của cha mẹ chúng, chúng chỉ sống tạm chừng ấy năm, trước khi tự có một căn nhà riêng.

Một căn nhà tiêu chuẩn, cửa sổ không được phép có chắn song, chỉ ráp kiếng an toàn, để khi có sự vụ bất an, người phía trong và phía ngoài có thể đập kiếng, chạy vô, chạy ra. Mặt kiếng có cảm biến, khi bể, cảm biến sẽ kết nối với hệ thống báo động và chuông sẽ reo ở… đồn cảnh sát. Khi hệ thống báo động này hú lên, cảnh sát sẽ lập tức gọi cho gia chủ, hỏi lý do.

Nếu gia chủ nói rằng kiếng bị bể là do tai nạn nội bộ, cảnh sát sẽ không tới, nhưng nếu gia chủ phản hồi, tui không biết, ngay lập tức xe cảnh sát sẽ ập tới trong khoảng 5 phút, vì trong các khu nhà thường có vài chiếc xe cảnh sát tuần tra, thay phiên nhau “lảng vảng”, có chuyện là ập tới liền. Ở những khu vực mất an toàn, gia chủ thường phải gia cố thêm song sắt ở cửa. Và một khi, căn nhà đã gắn song sắt, nó sẽ xuống giá thê thảm, bởi đó là chỉ dấu của khu thiếu an ninh và các công ty bảo hiểm cũng không dám bán sản phẩm cho mấy căn nhà ấy, bởi nếu nó… cháy, lực lượng cứu hộ sẽ đột nhập khó hơn.

Về các yếu tố phong thủy, như đã nói lướt ở trên, dân Mỹ chẳng kiêng cữ theo “chuẩn mực Á Đông”. Cửa trước và cửa sau nhiều nhà có thể nhìn thẳng một đường. Bồn nước và bếp ga có thể đặt đối nhau. Cầu thang bước lên lầu có thể nằm ngay cửa ra vô. Cây có thể trồng trực diện cửa chính. Sau nhà nếu có hồ nước, ở Việt Nam thường cho đó là thế “khuyết hậu”, dựa lưng vô… chỗ chết đuối, nhưng ở Mỹ, phía sau nhà mà có hồ, coi như nhà đại gia, giá rất cao… Và gia chủ vẫn làm ăn vù vù, chẳng khi nào thấy hao tài, hao của, bệnh tật chi hết.

Hầu hết các căn nhà ở Mỹ cũng được người ta xây theo lối công nghiệp, như làm một chiếc xe hơi. Với tiêu chuẩn cơ bản chung, kèm thêm các “gói phụ kiện”- các gói phụ kiện này cũng phải theo tiêu chuẩn, nhưng nếu chọn thêm, người làm nhà sẽ phải trả thêm tiền. Ví dụ, có thể thêm lò sưởi, mái hiên phía sau, bồn tắm, các loại bếp, các loại gạch ốp quanh nhà hay lát dưới sàn, hệ thống đèn, công tắc điện, ổ cắm… Sau khi đã chọn xong, đúng quy chuẩn là không được phép thêm thắt gì hết. Nếu muốn thêm, phải xin giấy phép, thẩm định, rất kỳ công, khó khăn và không phải khoản nào cũng được phê duyệt. Nếu tự tiện cơi nới, thêm thắt hẳn nhiên sẽ bị phạt nặng. Ngay cả việc chỉ thêm một cái bóng đèn, cũng phải có nhà chuyên môn về điện, có giấy phép đến lắp ráp- bởi nếu xảy ra việc chập cháy là gia chủ… mệt nghỉ!

Cũng có nhiều người chọn cách mua đất, xây nhà riêng theo ý mình, nhưng chi phí xin giấy phép, xây dựng thường rất cao, phải là “đại gia” thứ dữ mới dám chọn cách chơi riêng biệt này.

Trên đây là ba chuyện mình kể thêm về một căn nhà (xin lấy chủ điểm ở khu vực Houston- Texas, nơi mình sống).

Nguyễn Danh Lam sinh năm 1972. Tốt nghiệp ĐH Mỹ Thuật TP HCM. Từng công tác tại báo Khăn Quàng Đỏ- Nhi Đồng- Mực Tím TP HCM. Từng in nhiều sách. Anh hiện đang định cư tại Texas, Mỹ.

Cháy chung cư Carina – Hậu quả lẽ ra không lớn thế

Bài viết hơi dài chút, nhưng nếu các bạn đang ở chung cư cao tầng hoặc làm việc tại các cao ốc văn phòng cao tầng, các bạn chịu khó ráng đọc hết bài viết này nhé. Rất có thể nó cứu các bạn hoặc gia đình các bạn một mạng sau này đấy.

Cách đây chục năm, tôi từng làm quản lý điều hành mấy cao ốc cùng lúc, quy mô cũng thuộc hàng kha khá. Mấy đứa em út đồng nghiệp hồi đó làm trợ lý cho tôi, sau này tiếp tục theo nghề này rất nhiều, tính ra cũng khoảng bốn năm đứa, giờ đều ở vai trò Trưởng Ban Quản Lý Dự Án các tòa nhà lớn, và có khi phải điều hành năm bảy tòa cao ốc cùng lúc.

Tụi tôi quản lý cao ốc hồi đó sợ cháy nổ lắm. Rất sợ. Vì nếu xui xẻo xảy ra mà mình có chút xíu sơ sót trong công tác quản lý thôi, thì mỗi nhân mạng mất đi do cháy nổ đều có cảm giác liên quan tới trách nhiệm của mình đấy. Khốn nỗi, cái tụi tôi mệt nhất hồi đó không phải điều hành đúng hay không đúng chuẩn PCCC, mà là thuyết phục khách hàng trong tòa nhà chấp nhận tuân thủ nguyên tắc an toàn PCCC. Nói chung dân mình ý thức còn kém quá. Vụ Carina cháy vừa rồi, từ thông tin của báo chí, tôi nhận xét lẽ ra không chết một mạng nào nếu cư dân trong tòa nhà có kiến thức PCCC tối thiểu tôi phân tích dưới đây. Tôi hy vọng mọi người đọc vài phân tích chia sẻ, có thể tự bảo vệ mình và người thân, hàng xóm láng giềng nếu như các bạn đang ở chung cư hay làm việc ở cao ốc.

1. Khi có tín hiệu báo cháy... TUYỆT ĐỐI không xài thang máy nhé. Thang máy chính là cái bẫy giết người. Bạn chui vô đó, xác xuất tăng thêm mấy chục ngàn phần trăm các bạn sẽ về với ông bà ông vải đó. Kể cả cháy rất nhỏ, hoàn toàn dập được, không đáng chết, bạn kẹt vô trong thang máy vẫn chết như thường. Cháy thì điện chắc chắn sẽ cúp. Ngạt khói, thiếu dưỡng khí, đứt cáp rơi tự do... Mà chả ai biết bạn ở trong, và chả ai rảnh cứu bạn đâu. Người ta lo chữa cháy. Nên là cứ đơn giản là KHÔNG – KHÔNG – VÀ KHÔNG nhé. Vụ Carina này có gia đình 05 mạng trong 13 mạng tổn thất vì kiến thức cực kỳ cực kỳ sơ đẳng này đấy. Rất đau xót và đáng tiếc!

2. Cầu thang thoát hiểm chèn đá, để cửa mở, tiện đi lại cư dân: ĐÂY CHẮC CHẮN LÀ TỰ MÌNH GIẾT MÌNH, ĐỪNG TRÁCH AI! Vì vốn lẽ ra tôi dám khẳng định vụ cháy Carina chắc chắn không có nhân mạng nào tổn thất hết nếu cư dân chung cư này hiểu và tôn trọng quy tắc tối thiểu PCCC này. Quy tắc tối thiểu nhé. Với cháy nổ, phòng cháy hơn chữa cháy. Tôi xin được giải thích tương đối đơn giản và ngắn gọn như sau:

Chung cư cao tầng có 2 loại cầu thang thoát hiểm. Một loại ngoài trời. Một loại trong nhà. Ngoài trời mọi người biết rồi, lý thuyết đơn giản, tôi không nhắc nữa. Thang thoát hiểm trong nhà thì ít ai hiểu nguyên tắc của nó, mà như vụ Carina vừa rồi, thay vì nó là công cụ cứu người thì lại thành ra công cụ giết người. Nếu cư dân Carina mà hiểu và tuân thủ, hoặc BQLTN nghiêm khắc một tí, chả có mạng nào chết trong vụ này cả.

Nguyên tắc cầu thang thoát hiểm, mục đích tạo chỗ cho bạn chạy thoát là thứ yếu, mục đích quan trọng hơn, cực quan trọng là tạo không gian cho bạn trốn khói. KHÔNG GIAN CÁCH LY KHÓI. Nên bao giờ cũng vậy, cầu thang thoát hiểm trong tòa nhà bao giờ cũng cách ly gần tuyệt đối với không gian các hành lang, và nếu điều kiện tòa nhà cho phép, luôn là áp suất dương (với máy bơm hoặc quạt tăng áp hoạt động liên tục). Mục đích đơn giản thôi: chống khói.

Cháy nổ trong cao ốc, chết vì lửa ít lắm. Chết vì khói mới nhiều.

Vậy nên: Thang thoát hiểm nội bộ bao giờ cũng là khối hộp độc lập, kín bốn vách. Cửa của nó phải dày nặng (phần nhiều bằng vật liệu chống cháy và cách nhiệt), CÓ TAY CO tự động đóng. Các bạn chú ý nhé, luôn CÓ TAY CO TỰ ĐỘNG, đóng mở, hoạt động tốt. Không có người là nó tự động đóng cửa. Bắt buộc đấy. Nếu tay co hư, cửa không tự động đóng được, thay ngay. Réo BQLTN thay. Chả bao nhiêu tiền, nhưng là tính mạng cả ngàn người trong tòa nhà chỉ vì mấy cái tay co cửa đó.

Trường hợp Carina này, không biết tay co có hoạt động không, cư dân lại... chèn đá vô cửa, cho tiện đi lại. Hủy tác dụng của tay co tự động luôn. Cháy xảy ra, vô hình chung cái cầu thang thoát hiểm vốn là chỗ cách ly khói lại thành cái ống khói tự nhiên phân phối khói đều đặn đi các tầng trong tòa nhà. Thực tình, nếu không xài từ ngu xuẩn thì tôi không biết xài từ vựng gì khác hơn để mô tả hành động này nữa. Người chèn đá đã ngu, người nhìn thấy không nói cũng thế nữa.

Quạt tăng áp: Cái này BQLTN biết, có thể theo cơ chế hoạt động tự động, hoặc khởi động tay khi có sự cố. Nói chung BQLTN nên luôn luôn kiểm tra nó hoạt động ổn hay không. Mục đích của nó: Nó bơm khí tươi vô thang thoát hiểm, làm áp suất không khí trong thang thoát hiểm cao hơn hành lang các tầng. Chỉ cần áp suất trong cao hơn bên ngoài tí ti thôi, áp suất dương ấy đã đủ ngăn khói vô cầu thang thoát hiểm nội bộ, tạo không gian và điểm trú ẩn tránh khói an toàn cho mọi người rồi đấy.

Không gian trong cầu thang thoát hiểm: TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC CHIẾM DỤNG. Để tạm bàn ghế, đồ đạc, rác... CẤM – CẤM – CẤM. Vì sao vậy? Lúc cháy, các bạn chạy theo quán tính trong cầu thang. Thường thì cúp điện tối thui, dù là ban ngày. Các bạn vấp té lộn cổ, chết luôn vì chấn thương sọ não do té chứ không phải do lửa hay khói đâu. Rồi cản trở công an PCCC chạy lên cứu người. Nguyên tắc cơ bản đấy. Mà tôi, do bệnh nghề nghiệp, vô các cao ốc hay nghía thang thoát hiểm, thấy bàn ghế, thùng rác, chổi, vật dụng vệ sinh chất đó hoài. Có thể các bạn không quan tâm, nhưng khi xảy ra chuyện, một cái thùng rác nhựa nhỏ tí thôi có thể làm bạn lộn cổ 10 bậc cầu thang ở vô cái thời điểm không ai rảnh rang để cứu bạn. Người ta lo cứu người ta còn chưa xong.

Nên là, nếu bạn để đồ vật cản trở không gian thoát hiểm của cầu thang, nhân viên BQLTN có lên to tiếng với bạn, bạn nhịn và nghe theo người ta đi! Người ta không phải khó khăn gì bạn đâu. Người ta hiểu, làm đúng, và đang bảo vệ an toàn cho bạn đấy thôi. Còn nếu bạn thấy hàng xóm để đồ như thế, bạn cứ việc mắng họ. Họ không chịu nghe, bạn xuống y/c BQLTN xử lý nhé!

Không gian thoát ra tầng thượng, tầng trệt và các tầng hầm thang thoát hiểm: KHÔNG ĐƯỢC CHIẾM DỤNG, DÙ LÀ BẤT KỲ AI. Tôi đã từng thấy khá nhiều tòa nhà, các tầm hầm chỗ ra cầu thang thoát hiểm còn... tận dụng để xe. Nói thử họ, họ bảo vẫn đủ không gian để mở cửa lách ra đấy thôi. Nhắc các bạn là KHÔNG – KHÔNG – VÀ KHÔNG nhé. Nó là an toàn tính mạng của chính bạn và gia đình bạn, dù chỉ là khoảng không nho nhỏ đó. Thi thoảng một số BQLTN yếu nghiệp vụ, chiếm dụng không gian này. Không được nhé, bạn! Bạn kiện và phản đối ngay. Đó là an toàn của cả tòa nhà về PCCC.

3. Thiết nghĩ thi thoảng bạn và gia đình nên tập thể dục thể thao giảm mập một tí bằng cách leo cầu thang thoát hiểm lên và xuống. Tốt cho sức khoẻ và có mục đích PCCC. Một là để các bạn quen không gian thoát hiểm. Hai là chính các bạn nhìn, kiểm tra xem các cửa mỗi tầng có kín không, tay co cửa ổn không, đường thoát ra ở tầng trệt, tầng hầm và tầng thượng có bị chiếm dụng không... Mấy nguyên tắc cơ bản thế thôi. Có thì gầm lên ngay. Tính mạng mình đấy, ngại gì mà không gầm lên chứ?

4. Các phản ứng, phản xạ cần có khi trong cao ốc cháy: Cái này các bạn search mạng đọc. Người ta hướng dẫn kỹ lắm. Search cái ra cả đống. Tôi không liệt kê nữa. Trên đây tôi chỉ liệt kê những gì khó tìm đọc được trên mạng, lại ít người biết và thường xuyên vi phạm, trong khi nó lại đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng và tài sản cho những người sinh hoạt và làm việc trong cao ốc cao tầng thôi.

5. Như kể trên, tôi có mấy đứa em út đồng nghiệp cũ giờ vẫn theo nghề quản lý tòa nhà. Các bạn nếu là khách hàng của các Bộ Phận Quản Lý Tòa Nhà như thế, nên lịch sự nhã nhặn với họ và tuân thủ các quy định chung họ đặt ra. Họ có nghiệp vụ, biết làm thế nào để các bạn sống vui và an toàn trong một cộng đồng chung. Đừng vị kỷ, ích kỷ nhé! Nhiều khi bạn không biết, nhưng chỉ muốn tiện lợi chút xíu công việc riêng của bạn, bạn vô tình tăng nguy cơ với tài sản và tính mạng của mấy ngàn người trong tòa nhà bạn ở. Rất là không đáng. Chung cư Carina vừa cháy và tổn thất 13 mạng người là một ví dụ. Rất không đáng và hậu quả khá là đau lòng. Nói thật là nếu tôi hoặc đám em út nhân viên tôi ngày xưa giờ đang quản lý toà nhà đó, 13 mạng người này đã ko ra đi oan uổng thế.

Bài viết này mục đích chia sẻ kiến thức cộng đồng. Bất cứ bạn nào cảm thấy hữu ích đều có thể share, hoặc cut-copy-paste, không cần quan tâm tới trích nguồn người viết. Biết đâu vài cái chia sẻ kiến thức phổ thông thế này có thể ngăn được một cái Carina trong tương lai. Tôi thì tôi vô thần lắm, nhưng nếu thật có kiếp sau, góp một tay ngăn một thảm họa không đáng có như thế chính là tích phúc đấy. Cám ơn các bạn đã đọc một bài viết quá dài. Thank u for reading, every1!

FB Hoang Ngoc Tuan
Shared with: Rosa Pham.

Ảnh Dang Danh st

NÊN CỨU AI ?

Má và vợ té xuống sông cùng một lúc, nếu cứu má thì vợ sẽ chết hoặc cứu vợ thì má sẽ chết. Vậy nên cứu má hay cứu vợ hoặc là không cứu cả hai ?

MẠNH TỬ:
Bố chết từ khi còn nhỏ, má nuôi nấng, dạy dỗ ta rất khó nhọc. Má phải ba lần dọn nhà để tránh những ảnh hưởng xấu, dành món ngon cho ta ăn, mua áo đẹp cho ta mặc, tất cả là để cho ta có thể ngẩng cao đầu nhìn thiên hạ. Má và vợ cùng ngã xuống sông, tất nhiên ta phải cứu má rồi. Lấy chữ hiếu làm đầu, vợ chết thì lấy vợ khác, má chết làm gì có má nữa!
Trên thế gian này chỉ có Má là tốt nhất. Không có má, con trẻ như cỏ cây, biết bấu víu vào đâu? Má! Con sẽ cứu má! Mạnh tử nhảy ùm xuống sông.

CHU U VƯƠNG:
Vợ và má cùng té xuống sông, tất nhiên là phải cứu vợ trước. Nghĩ lại ngày trước ta đùa giỡn với nàng, nhìn nàng cười, đến cả giang sơn lẫn sinh mạng nhỏ bé của ta cũng chẳng nghĩa lý gì, huống hồ là má! Khi lập Thái tử, bà ấy còn định bỏ ta làm ta suýt mất cả ngôi báu.

"Tình cảm đằm thắm, ta yêu nàng rất nhiều, ta sẽ cứu nàng!" Chu U vương cũng nhảy ùm xuống sông.

LƯU BỊ:
Anh em như chân tay, vợ con như áo mặc; áo rách có thể vá, chân tay gãy không thể lành. Chỉ cần Nhị đệ và Tam đệ của ta không ngã xuống sông là được, những kẻ khác ta không thèm để ý.

"Má ơi! Nàng ơi! Các người chết thật thê thảm!" Lưu Bị đứng trên bờ sông khóc lớn.

TÀO THÁO:
Thà rằng ta phụ người chứ không để người phụ ta, má ta hay vợ ta cũng thế thôi, chỉ cần ta không ngã xuống sông là được rồi.

"Ta nhẹ nhàng đi cũng như khi ta nhẹ nhàng đến, ta vẫy tay chào không một chút vấn vương." Tào Tháo vừa ngâm thơ vừa chầm chậm bước đi.

KHUẤT NGUYÊN:
Thế gian này u ám quá,triều đại này thật hủ bại! Sống cũng chẳng còn có ý nghĩa gì, chi bằng chết cho trong sạch. Song anh có thể rửa mặt và rửa chân cho ta.
Khoảng trời hiện tại là khoảng trời u ám, chẳng còn có thể nhìn tinh tú trên trời. Má ơi! Nàng ơi! Ta cùng nhau chết ở nơi đây!" Khuất Nguyên vừa hát vừa từ từ nhảy xuống sông.

TRANG TỬ:
Sinh về đâu và chết sẽ về đâu? Má và vợ ta chết cứ chết, chẳng qua chỉ là từ trạng thái hữu hình trở về trạng thái vô hình, có gì phải đau đớn, có gì phải xót thương? Chẳng cần phải cứu ai cả! Trang tử ngồi xuống, tay nắm một mảnh sành vừa gõ nhịp vừa hát, mắt nhìn má và vợ chìm đần xuống sông, nét mặt mãn nguyện.

HÒA THÂN :
Ai té xuống sông thì cứ té, cái ta yêu là tiền bạc. Tiền bạc là má ta, là vợ ta. Sao trước khi té, các người không mặc ít quần áo thôi, điều đáng tiếc nữa là trâm vàng, khuyên bạc còn ở trên đầu các người.

"Có tiền là có tất cả!" Hoà Thân đứng trên bờ vừa nhìn má và vợ dần dần chìm xuống sông vừa thở dài.

VƯƠNG BỘT:
Lòng bàn tay và mu bàn tay đều là thịt. Vợ là người ta yêu nhất, má là người thân thiết nhất. Vậy phải làm thế nào đây? Thôi cứ nhảy xuống sông, thấy ai ở gần thì cứu. Vương Bột vội nhảy ùm xuống sông.

"Chết rồi! Ta quên mất là ta cũng không biết bơi!" Vương Bột vẫy vùng một cách tuyệt vọng rồi từ từ chìm xuống sông.

LÃNG TỬ: Cứu mẹ. Lên bờ gọi điện thoại " Em ơi, vợ anh rớt xuống sông rồi ..." (Trọng Thạnh)

LỜI BÀN :

1. Mạnh Tử: Thương má hơn vợ thì chắc là lai………VIỆT NAM (Vietnamese)

2. Chu U Vương: Yêu vợ nồng nàn nên chắc lai….PHÁP (French)

3. Lưu Bị: Lo cho anh em đồng chí hơn gia đình là lai………...NGA SÔ (tinh thần quốc tế vô sản Rusian)

4.Tào Tháo: Thấy chết không cứu phớt tỉnh……….ĂNG LÊ (England)

5. Khuất Nguyên: Tự sát chết theo là tinh thần võ sĩ đạo NHẬT BẢN(Japanese)

6. Trang Tử: Giống Tào Tháo lai ... ANH CÁT LỢI... ÚC ĐẠI LỢI (Australian)

7. Hòa Thân: Thực tế kiểu…………….MỸ (American)

8. Vương Bột: Không biết trời cao đất rộng nhắm mắt liều mạng thì là chính gốc………Tàu…lao (Chinese)

9. Lảng tử : giống Mạnh Tử thương má hơn thương vợ. Còn biết gọi điện cho bồ.. Chính hiệu dân xứ Vịt mà là Vịt... Saigon

Sưu tầm internet
2015

Ảnh iamsera instagram + instamask

CON ĐƯỜNG XƯA EM ĐI.- VŨ HOÀNG TÂN – 19.3.2017.

ĐÚNG NHƯ CÓ NGƯỜI NÓI : THÀ ANH ĐỪNG NÓI RA THÌ THIÊN HẠ KHÔNG AI BIẾT ANH DỐT VỀ LĨNH VỰC ẤY !

Lại thấy có một bài của ông VŨ HOÀNG TÂN về chuyện đang rùm beng. Xin chia sẻ để bạn đọc tùy nghi nghị luận:( Hơi dài nhưng cái chi cần minh bạch thì sao ...ngại dài nhỉ?)

CON ĐƯỜNG XƯA EM ĐI.

Tôi quen biết ông Nguyễn Lưu ở những năm 1979, 1980. Năm đó, ông đi dạy tại Đại học Tây nguyên, mà hình như dạy toán thì phải? những năm này, cũng có các ông Long, ông Huyên dạy ở trường Cao Đẳng Sư Phạm (Trường La San đồi trước 1975 tại Ban Mê Thuột)

Ngày ấy, các ông thường lùng mua các dàn máy nghe nhạc (mà các ông gọi là máy băng cối). Các dàn máy này có đủ thương hiệu và kiểu (model). Về đầu máy dùng cuộn băng lớn (Tape Reel) có các loại Tape Recoder hoặc Tape Deck như Akai, Sansui, Teac, Dokorder, Sony, Panasonic… Về Ampli thì có Sansui, Kenwood, Mazant, Pioneer, Fisher….Nhưng nói chung thì các ông đánh đồng gọi nó là AKAI cả! Cũng như xe gắn máy, cái nào cũng là HONDA, mặc dù xe gắn máy có nhiều thương hiệu: Goebel, Puch, Mobylette, Velo Solex, Bridgestone, Suzuki, Kawasaki, Honda….!

Điều đáng nói là khi mua, anh nào cũng nài nỉ xin thêm 1 cuốn băng “nhạc vàng”, có khi nhờ người bán máy mua giùm vài cuốn vì : nhạc trong Nam này hay quá, âm thanh thì khỏi chê, stereo đàng hoàng, nghe sướng lỗ tai. Vì trước đó các ông nào biết hiệu ứng âm thanh nổi Stereo là gì, nếu nói đến âm thanh nổi 4 chiều chuyển động (Quadraphonic) thì mấy ông càng mù tịt…!

Ngày ấy, ông Huyên dạy vật lý mà còn tranh luận với tôi về hệ thống 2 loa và 4 loa ở các ampli (A, B speaker system), đến khi tôi ghi công thức R= r1 x r2 / r1 + r2 ra để minh chứng cho tổng trở 2 loa nối song song thì ông ta….tịt!

Tản mạn chuyện xưa đôi dòng, bây giờ tôi đi vào ý chính.

I.- Không biết ông Nguyễn Lưu bỏ dạy năm nào và vì lý do gì? nhưng sau một thời gian tôi không còn chơi dàn máy nữa và tôi đi dạy học, nên cũng không còn qua lại với ông nữa. Bỗng nhiên, tôi thấy ông trên TV bình luận bóng đá, người ta gọi ông là nhà báo, mà không biết ông có học báo chí ngày nào không…? Rồi hôm nay, Đùng một cái, báo lại gọi ông là nhạc sĩ, nhà phê bình âm nhạc…???

Khi tôi đọc bài báo: Trả lời phỏng vấn VTC, nhà phê bình âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Lưu gay gắt :
"Nên cấm việc phổ biến những ca khúc viết về lính Cộng hòa, tôi thấy nhiều ca khúc rất có vấn đề về tư tưởng"

Trước tiên, việc cho phép hay tạm dừng lưu hành các tác phẩm nghệ thuật, bao gồm cả các bài hát là việc làm bình thường và thường xuyên của các cơ quan quản lý trên khắp thế giới, kể cả nơi tự do như Mỹ.

Tôi khẳng định, không chế độ nào trên thế giới này có thể cào bằng tất cả, từ nơi được coi là tự do nhất, họ cũng tỉnh táo trong việc cho lưu hành các sản phẩm văn hóa, các tác phẩm nghệ thuật để phục vụ cho cộng đồng của họ.
Không quốc gia nào cho phép lưu hành những tác phẩm khiến cộng đồng sao nhãng việc bảo vệ thể chế của đất nước "(ngưng trích dẫn)

Theo tôi biết thì ông Lưu chưa ở Mỹ ngày nào, thế mà ông dám khẳng định như thế. Thế nào là những tác phẩm khiến cộng đồng sao nhãng việc bảo vệ thể chế của đất nước ?. Nếu thế thì nhiều tác phẩm được đặt vào tầm ngắm của ông lắm, thí dụ như :

- Chuông nguyện hồn ai ( For whom the bell tolls) là tiểu thuyết được xuất bản năm 1940 của nhà văn Mỹ Ernest Miller Hemingway), ông lại hỏi là hồn ai là hồn thằng nào! Nó trù ẻo ai đây?

- Những kẻ khốn nạn ( Les Misérables là tiểu thuyết của văn hào Pháp Victor Hugo, được xuất bản năm 1862. Les Misérables bản dịch đầu tiên tại Việt Nam của Nguyễn Văn Vĩnh xuất bản năm 1926, với tên "Những kẻ khốn nạn", của nhà Trung Bắc Tân Văn ở Hà Nội in song ngữ dài 10 tập khoảng 3000 trang. Phần lớn các bản dịch sau này là rút gọn. Sau này, các ông dịch là “Những người khốn khổ”. Tôi thích cách dịch của Nguyễn Văn Vĩnh hơn vì những kẻ khốn cùng mà còn bị hoạn nạn (chứ từ khốn nạn không phải xấu như ông nghĩ đâu). Chắc ông lại hỏi những kẻ khốn nạn là những kẻ nào?! Đất nước ta không dung túng cho những kẻ khốn nạn...! Sự soi mói của ông làm tôi cứ liên tưởng ông chính là viên thanh tra Javert trong truyện!

Thưa ông, nhân vật chính trong chuyện là người nông dân Jean Valjean. Đã bị 19 năm ngồi tù với số tù 24601 vì ăn cắp một mẩu bánh mì cho con của người chị gái...Và Jean Valjean trong truyện của Victor Hugo chỉ có một, còn Jean Valjean trong xã hội ta hiện giờ nhiều lắm, những - người - cùng -khổ....Sao ông không nhìn thấy nhỉ? Họ phải lao động cực nhọc vì miếng cơm manh áo, chỉ có mấy bài hát làm "món ăn tinh thần" mà các ông cũng cấm...! Chỉ là những bài hát thông thường, có gì mà các ông gọi là "phản động, "có vấn đề về mặt tư tưởng"...???

- Vô gia đình (Sans famille) là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của văn hào Pháp Hector Malot, được xuất bản năm 1878. Với tác phẩm này, ông lại bảo: chết cha, xã hội ưu việt thế này mà có thằng lại viết không có gia đình.

- Bố già ( The Godfather) là tên một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn người Mỹ gốc Ý Mario Puzo được xuất bản lần đầu vào năm 1969 bởi nhà xuất bản G. P. Putnam's Sons. Nếu ông đọc xong ông lại bảo: bố già là cái thằng nào? Sách tuyên truyền cho Mafia thế này thì hỏng, cấm, và cấm…

Kể ra thì còn nhiều tác phẩm lắm lắm...!

- Tất cả đều được ông suy diễn và “nâng quan điểm” lên để rồi nó chịu chung số phân như những tác phẩm mà ông cho là phải cấm.
Và cũng vô cùng ngạc nhiên vì sao ngoại quốc họ không cấm nhỉ?

1.- Ông nói : Riêng đối với 5 ca khúc trên, tôi thấy có rất nhiều vấn đề về mặt tư tưởng. "Con đường xưa anh đi" là con đường nào?"

Đối với câu này thì ông sai hoàn toàn. Vì bài hát “con đường xưa em đi” nhắc đi nhắc lại câu “con đường xưa em đi” chứ không hề có câu nào là “con đường xưa ANH đi” cả. Thế thì tại sao ông hỏi “con đường xưa anh đi là con đường nào”. Khiến cho người đọc hiểu rằng đây là sự đánh tráo từ ngữ dẫn đến đánh tráo khái niệm để rồi quy chụp cho bài hát là "có vấn đề về mặt tư tưởng".

2.- Trong bài hát này có câu “chiến trường anh bước đi”, và thế là ông lại hỏi:”chiến trường là chiến trường nào”. Xin thưa với ông rằng: bất cứ nơi đâu xảy ra chiến trận thì nơi đó là chiến trường. Tôi đang ở nhà tôi mà anh dẫn người đến đánh phá, chiếm dụng nhà tôi, tôi phải đánh lại để tự vệ, đó là chiến trường…

Tôi tự hỏi, vào cái ngày định mệnh 19.1.1974, khi Trung Cộng xua quân chiếm quần đảo Hoàng Sa của VN thì ông đang ở đâu, trong khi 75 chiến sĩ Hải Quân VNCH đã chiến đấu quyết tử và anh dũng hy sinh theo tàu của mình. Sao ông không đề cập gì đến chiến trường này vậy?

Chiến tranh đã lùi xa 42 năm rồi mà ông vẫn mang tư duy cũ rích của những năm 80, 90 ra để áp dụng vào thời điểm hiện tại hay sao?

Chẳng lẽ ông không biết năm 2012, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta trở thành quan chức Mỹ cao cấp nhất đến thăm Cam Ranh kể từ sau chiến tranh Việt Nam. Các nhà lãnh đạo của ông đã mời cựu Tổng Thống Mỹ Bill Clinton, rồi ông Obama đến thăm VN, đồng thời ông Nguyễn Phú Trọng cũng đã đến thăm Tòa Bạch Ốc (The White House) diện kiến Tổng Thống Obama. Rồi chiến hạm Mỹ USS John S.McCain do Hải Quân đại tá Lê Bá Hùng (một người Mỹ gốc Việt ra đi tháng 4/1975) chỉ huy, đến thăm Đà Nẵng. mà các sĩ quan cao cấp của các ông đã đứng dàn chào, trong chương trình giao lưu thường niên lần thứ 7 giữa Hải quân Mỹ và Việt Nam, diễn ra từ ngày 28.9 đến 1.10- 2016.

3.- Nhân đây, tôi cũng xin nhắc đến bài Ly Rượu Mừng của cố NS Phạm Đình Chương, nó bị các ông “giam cầm” đúng 40 năm chỉ vì câu “chúc người binh sĩ lên đàng, chiến đấu công thành, sáng cuộc đời lành, mừng người vì nước quên thân mình” do các ông tự đặt câu hỏi: người binh sĩ nào? Mãi cho đến khi các ông truy tìm xuất xứ bài hát được viết khoảng năm 1951-1953 và binh sĩ ở đây là binh sĩ chống Pháp, thì bài hát mới được trả tự do, nói trắng ra là “tạm hết ở tù” – tôi xin nhấn mạnh là “tạm - hết - ở tù” vì đối với các ông thì làm gì có thời hạn. Biết đâu một ngày nào đó chẳng biết buồn hay vui, cứ tìm một đại lý do nào đó, các ông thích là “nhốt” nó lại, thế là nó lại “ở tù”…!

Nói thật nhé, cấm thì cứ cấm, dân chúng vẫn cứ hát. Bởi vì các ông chỉ cấm biểu diễn công khai thôi, chứ làm sao cấm được một bài hát đã đi vào lòng người đã gần 70 năm rồi. Tết đến, nhà nhà hát, người người hát. Hàng ngày, đến các anh chị bán cà rem, kẹo kéo cũng hát dọc các con đường…cấm sao được!

Cũng nhờ các ông mà lớp trẻ sau này không biết “Con đường xưa em đi” là “con đường nào” nên họ đã tra Google, thế là từ chỗ cấm nó lại trở nên phổ biến hơn! Tôi nghe họ hát nhiều hơn…!

II.- Là một nhạc sĩ, một nhà phê bình âm nhạc mà ông lại rất sai lầm khi viết:

1.- "Đỉnh cao sự nghiệp chống Cộng của Phạm Duy là bài "Mùa thu chết" (...) Ông đã từ bỏ tình yêu với Tổ quốc bằng một bút pháp thật sâu cay, đểu giả và ít ai quên cái mùa thu trong ca khúc ấy chính là Cách mạng mùa thu, là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam "(ngưng trích dẫn)
Thưa ông, những người từng ở miền Nam trước năm 1975 ai cũng biết rằng bài Mùa Thu Chết rất nổi tiếng của nhạc sĩ Phạm Duy viết năm 1965 là phổ thơ Guillaume Apollinaire, một nhà thơ Pháp (1880 – 1918). Bài thơ của Apollinaire mang tựa đề L'Adieu (Lời vĩnh biệt), dưới đây là nguyên tác:

L'adieu
J'ai cueilli ce brin de bruyère
L'automne est morte souviens-t'en
Nous ne nous verrons plus sur terre
Odeur du temps brin de bruyère
Et souviens-toi que je t'attends.

Dịch nghĩa
Anh đã hái nhành hoa thạch thảo
Mùa thu chết rồi, em nhớ cho
Dẫu chúng ta không còn gặp trên đời
Vẫn còn đây hương thời gian thạch thảo
Và em nhớ cho, anh vẫn chờ em.

Khi phổ nhạc, Phạm Duy vẫn giữ gần như nguyên vẹn, chẳng liên quan gì đến cuộc Cách mạng mùa thu vào tháng Tám năm 1945 của VN cả. Và nên nhớ là tác giả bài thơ là Apollinaire đã qua đời năm 1918, nghĩa là 27 năm trước khi có cách mạng mùa thu năm 1945.
Những lời thơ như vậy mà ông cho rằng liên quan đến cách mạng là sao?

2.- Ông cũng sai lầm khi cho là Phạm Duy là Bộ Trưởng Bộ Văn Hóa của VNCH. Xin thưa rằng Phạm Duy chưa bao giờ là Bộ Trưởng Bộ Văn Hóa của VNCH.

3.- Ông viết: "Và cái phải đến đã đến, Phạm Duy "dinh tê", bỏ kháng chiến vào thành, lập ra ban nhạc "Đêm màu hồng" với Thái Thanh, Thái Hằng, có cả Phạm Đình Chương, Duy Quang... Và từ đó trở thành tên tuổi hàng đầu trong đám văn nghệ sĩ chống Cộng." (ngưng trích dẫn)
Thưa ông, thời VNCH, không có ban nhạc nào tên là Đêm Mầu Hồng, mà chỉ có phòng trà ca nhạc Đêm Mầu Hồng ở 36 đại lộ Nguyễn Huệ Sài Gòn, do NS Phạm Đình Chương với nghệ danh Hoài Bắc thành lập năm 1970, với ban hợp ca Thăng Long, ban tam ca Đông Phương. Mà NS Phạm Duy thì chẳng dính dáng gì đến chỗ này như ông đã viết. Phòng trà này có 3 giọng ca nữ chủ lực là Mai Hân, Ngọc Minh và Mỹ Thể, mà tôi đoan chắc rằng ông chẳng biết tí gì về 3 ca sĩ này đâu!

4.- Ông viết: "Tôi đã thuộc lòng câu hát “Tôi yêu tiếng nước tôi, từ khi mới ra đời…” và sau này, lớn lên một chút mới hiểu ra rằng, cái tứ ấy, có gì giống với luận điểm của Nguyễn Văn Vĩnh (truyện Kiều còn thì tiếng ta còn, mà tiếng ta còn thì nước ta còn – cách nói ấy là để biện minh cho việc ôm chân giặc xâm lược của Nguyễn Văn Vĩnh và bè lũ bán nước)". (ngưng trích dẫn)

Xin thưa với ông rằng: câu nói Truyện Kiều còn tiếng ta còn. Tiếng ta còn nước ta còn” là của Phạm Quỳnh chứ không phải của Nguyễn Văn Vĩnh.

Tôi xin trích dẫn tiểu sử của ông Phạm Quỳnh:
Phạm Quỳnh (17 tháng 12 năm 1892 - 6 tháng 9 năm 1945) là một nhà văn hóa, nhà báo, nhà văn và quan đại thần triều Nguyễn (Việt Nam). Ông là người đi tiên phong trong việc quảng bá chữ Quốc ngữ và dùng tiếng Việt - thay vì chữ Nho hay tiếng Pháp - để viết lý luận, nghiên cứu. Ông có tên hiệu là Thượng Chi, bút danh: Hoa Đường, Hồng Nhân.

Ông được xem là người chiến đấu cho tự trị của Việt Nam, cho việc khôi phục quyền hành của Triều đình Huế trên cả ba kỳ (Bắc, Trung, Nam), và kiên trì chủ trương chủ nghĩa quốc gia với thuyết Quân chủ lập hiến .

Ngày 28 tháng 5 năm 2016, hội đồng họ Phạm Việt Nam phối hợp cùng gia đình nhạc sĩ Phạm Tuyên tổ chức lễ khánh thành công trình trùng tu mộ phần và dựng tượng cụ Thượng Chi Phạm Quỳnh tại Thành phố Huế. Bức tượng bán thân cụ Phạm Quỳnh do chính người cháu ngoại của cụ là kiến trúc sư Tôn Thất Đại thiết kế với chiều cao 60 cm, bề ngang 50 cm, được đặt ở bục cao gần 2m nằm ngay sau ngôi mộ cụ ở trước chùa Vạn Phước (phường Trường An, Thành phố Huế). Phía trước bia mộ cụ được ốp tấm bia đá đen khắc ghi câu nói nổi tiếng của cụ: “Truyện Kiều còn tiếng ta còn. Tiếng ta còn nước ta còn”. Nói thêm để ông rõ: Phạm Quỳnh là cha của NS Phạm Tuyên.

4.- 2 bài hát Thiên Thai và Trương Chi là của NS Văn Cao chứ không phải của Phạm Duy như ông đã viết. Phạm Duy có bài Tiếng Sáo Thiên Thai và Khối tình Trương Chi ông ạ.

5.- Ông đã viết : "Khai thác chất liệu dân ca đồng bằng Bắc Bộ, khó có ai qua mặt Phạm Duy. Bài Ru con, Phạm Duy viết ở Việt Bắc có câu "Mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời giặc Pháp có thương dân mình", chuyển từ điệu "thứ" qua "trưởng" thật đắt. Còn nhịp ba trong Quê nhà em lại rất hay, dí dỏm và tố cáo giặc đốt nhà, phá đường..."(ngưng trích dẫn)
Về mục 5 này tôi có ý kiến:

a)- Không có ai gọi là “điệu thứ hay điệu trưởng”. Điệu là điệu nhạc như Boléro, valse, pasodoble, Tango… chỉ có cung thứ hoặc cung trưởng hay còn gọi là âm giai (gam mineure-majeure)

b)- Xin thưa rằng Phạm Duy không có bài Quê Nhà Em!…tôi cho rằng ông đã nhầm với bài Quê Em được viết với nhịp ¾ thể điệu Valse của NS Nguyễn Đức Toàn:

Quê em miền trung du,
Đồng suối lúa xanh rờn.
Giặc tràn lên thôn xóm.
Dâu bờ xanh thắm,
Nong tằm chín lứa tơ,
Không tay người chăm bón
Quê em đồng hoang vu
Chiều nay vắng bóng cờ
Giặc tràn lên đốt phá
Anh về thôn cũ, đi diệt thù giữ quê.
Lòng dân đón anh về (Giặc tan đón em về)

6.- Ông có cái tật nói rất nhanh, tôi cố tìm một lý do biện minh cho ông rằng do nói nhanh quá nên không kịp “uốn lưỡi bẩy lần trước khi nói”. Nhưng xem ra lý do này không thuyết phục ai được. Tôi không dám nói là ông thiếu kiến thức. Dù sao thì ông cũng là nhà giáo, nhà báo, nhạc sĩ, nhà phê bình âm nhạc.

Tôi cho rằng ông đã bị "nhồi sọ" từ lâu vì những điều như thế, nay chỉ nói lại những gì người khác nói. Hoặc giả, ông buộc phải nói theo "định hướng" của một ai đó. Vì thế cho nên, sự thật đã bị "bóp méo". Rất tiếc, ít người nói ra sự thật này.

Mấy hôm nay, sau phát biểu của ông thì cộng đồng mạng cũng đã “tặng” cho ông một số “gạch đá” chắc cũng đủ xây cái nhà 3 tầng. Hy vọng ông sẽ tự mình diện bích trong căn nhà này mà suy ngẫm !

Tôi với ông không thù oán gì, nhưng buộc lòng tôi phải nói lên sự thật. Nửa ổ bánh mì là nửa ổ bánh mì, nhưng một nửa sự thật không bao giờ là sự thật. Ông với tôi tuổi trên dưới 70 cả rồi, hy vọng rằng chúng ta sống đúng như Khổng Tử đã nói: Thất thập nhi tùng tâm sở dục bất du củ.

Sống lâu trên đời, tôi mới nghiệm ra rằng: có những thứ chết rồi mà chưa chôn, có những thứ chôn rồi mà chưa chết...!

Ý tại ngôn ngoại vài hàng...
Kính chúc ông sức khỏe.

VŨ HOÀNG TÂN – 19.3.2017.

Lời bàn của VŨ :

Chuyện xảy ra lâu rồi nhưng nay đọc lại vẫn thấy hay. Xin nhắc lại ý kiến phê bình bài Mùa thu chết của nhạc sĩ Phạm Duy ly khai Cách mạng mùa thu nguyên thủy là bài viết của giáo sư Nguyễn Trọng Văn, một giáo sư dạy trung học ở Sài gòn trước 1975. Ông này cùng với TCS và nhiều văn nghệ sĩ khác từng ảo tưởng về cách mạng... Sau 75 nhiều người trong số họ đã trắng con mắt ra khi cs nhìn họ với con mắt như là những kẻ đầu cơ chính trị ( chủ nghĩa cơ hội )...

Dù sao thì đến từng tuổi này còn được đưa lên tv để khua môi múa mép ( dù là đạo nguyên si ý tưởng của ông gs Văn) thì cũng được xem là phúc ba đời rồi đấy...

Trò đời vẫn còn nhiều tấn tuồng để...diễn

TRẦN PHONG VŨ
22/3/2018

THƠ KHÓC MÁ

TIN BUỒN
Má tôi, bà Maria Nguyễn Thị Mùi sinh năm 1931 tại Hà Tiên, nguyên quán Thái Bình sau một thời gian lâm bệnh nặng đã tạ thế lúc 9g30 ngày thứ tư 14/3/2018 hưởng thọ 87 tuổi. Linh cửu hiện quàn tại tư gia 76H/3 Lê Lợi, ấp Trung Chánh, xã Trung Chánh, Hóc Môn, TPHCM. Tôi đại diện gia đình thay lời cảm tạ anh em, bằng hữu đã có lòng giúp đỡ, thăm hỏi, cầu nguyện cho bà những ngày nằm bệnh viện.

THƠ KHÓC MÁ

Cuối cùng thì má cũng bỏ con
Má đã bỏ thằng con trai 64 tuổi
18 tuổi cầm súng Việt Nam Cộng Hòa, 24 tuổi cầm AK bộ đội
Con là nạn nhân chiến tranh ngay chính cuộc đời mình

Còn má là nhân chứng của điêu linh
Hai lần thăm nuôi con ở quân lao hai chế độ
Làm cách mạng cũng ở tù, mà làm thơ cũng khổ
Chỉ mình má biết con bị chụp bao nhiêu cái mũ trên đầu

Con đã cạo trọc rồi mà vẫn chịu bể dâu
Vẫn chịu tang má ngay mùa Chay chịu nạn
Con đã cố gắng vác thánh giá trần gian nhưng Chúa không chấp nhận
Chúa bắt má đi, con ở lại nhận cực hình

Thôi, má con mình mỗi người có một cách bị đóng đinh
Chỉ mong má cõi đời sau siêu thoát
Riêng con hôm nay chẳng còn gì để mất
Mất má cũng như mất nước đến hai lần
Hai lần con bưng mặt khóc rưng rưng..
BCV
13g40p ngày 14-3-2018