Lê Anh Tuấn
Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi
Me hiền ru những câu xa vời
À à ơi ! Tiếng ru muôn đời
Tiếng nước tôi ! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi ............
Phạm Duy (Tình ca, 1953)
Tôi tình cờ quen một anh bạn Mỹ, người Mỹ chính cống, mắt xanh mũi lõ, tên Johnson William, quê ở bang Ohio của xứ Cờ Hoa nhưng Johnson đã hơn 16 năm sinh sống ở Việt Nam, nghiên cứu về dân tộc học Ðông Nam Á, nói tiếng Việt thông thạo, phát âm theo giọng Hà Nội khá rõ, hắn học tiếng Việt ở Ðại học Ngoại ngữ Hà Nội rồi làm Master of Art về văn hóa xã hội Việt Nam ở Đại học Khoa học Tự nhiên Sài gòn, rành lịch sử Việt Nam, thuộc nhiều câu thơ lục bát trong truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du, Lục Vân Tiên của cụ Ðồ Chiểu.
Johnson ăn mặc xuyền xoàng, cái đầu rối bù, chân mang một đôi giày bata cũ mèm, lưng quảy một ba lô lếch thếch, sẵn sàng ăn uống nhồm nhoàng ngoài vỉa hè. Johnson có thể quanh năm suốt tháng ăn cơm với chuối thay cho bánh mì và phomát, xịt nước tương vào chén rồi cứ thế mà khua đũa lùa cơm vào miệng. Ðối với Johnson, thịt rùa, rắn, ếch, nhái, chuột đồng, ... hắn xơi ngon lành. Bún riêu là món khoái khẩu của Johnson, hắn còn biết thèm hột vịt lộn ăn với rau răm chấm muối tiêu chanh. Ai có mời đi chén thịt cầy với mắm tôm, Johnson chẳng ngần ngại mà còn biết vỗ đùi đánh cái phét khen rượu đế mà nhắm với thịt chó ngon "thần sầu quỉ khốc" !!! Chẳng biết Johnson khéo tán tỉnh thế nào (hoặc bị tán) mà vớ được một cô bé Hà thành tóc "đờ-mi gác-xông", sinh viên ngành văn chương hẳn hoi. Ngày cưới, Johnson vận áo dài khăn đóng, dâng trầu cau và quì lạy bàn thờ tổ tiên nhà gái thành thạo làm đám thanh niên, thiếu nữ, cả lũ con nít và mấy ông cụ ông, cụ bà trong làng suýt xoa, kinh ngạc, xúm đen xúm đỏ coi muốn sập nhà.
Chúng tôi gặp nhau trên chuyến xe lửa từ Nha Trang ra Huế. Tôi về thăm quê, còn Johnson thì sau mấy tháng nghiên cứu phong tục Tây nguyên xuống Nha Trang rồi tiếp đi dự Festival Huế. Ðường dài, tàu chạy dằn xóc, chung quanh ồn ào, lao nhao chẳng ai ngủ được. Johnson rủ tôi xuống toa ăn uống, kêu mỗi người một ly cà phê đen, một bình trà nóng rồi trao đổi đủ thứ chuyện trên đời. Tôi cũng khá thán phục sự hiểu biết và thành thạo văn hóa Việt Nam của Johnson khi nghe hắn thỉnh thoảng chêm vô câu chuyện mấy câu ca dao, thành ngữ tiếng Việt. Thật thú vị khi nói chuyện với một người Mỹ bằng tiếng Việt về đề tài ngôn ngữ Việt Nam (dễ chịu hơn nhiều khi khi nó chuyện với một người Mỹ bằng... tiếng Anh). Vậy mà Johnson vẫn lắc đầu than:
- Tiếng Việt của mấy ông rắc rối quá! Tôi học đã lâu mà vẫn còn lúng túng, nhiều lúc viết sai, nói sai lung tung cả lên. Này nhé, từ xưng hô, ăn uống, giao tiếp... thật lắm từ khác nhau chẳng đơn giản như tiếng Mỹ của tớ, chỉ một từ you là để nói với tất cả người đối thoại, tiếng Việt thì phân biệt ông, bà, anh, chị, em, con, cháu, ngài, mày, thầy, thằng, ... rành mạch. Tiếng Mỹ thì dùng một chữ black để chỉ tất cả những vật gì, con gì có màu đen trong khi đó tiếng Việt thì khác, ngựa đen thì gọi là ngựa ô, chó đen thì kêu là chó mực, mèo đen thì gọi là mèo mun, gà đen thì là gà quạ, bò đen là bò hóng, mực đen là mực tàu, tóc đen thì hóa thành tóc nhung hoặc tóc huyền. Ðã là màu đen rồi mà người Việt còn nhấn mạnh thêm mức độ đen như đen thủi, đen thui, rồi đen tuyền, đen thắm, tím đen, đen ngắt, đen bóng, đen sì, đen đủi, đen thẳm, đen óng, đen thùi lùi, đen kịt, đen dòn... Còn để chỉ màu ít đen hơn thì người Việt dung chữ đen hai lần: đen đen.
Tôi cười cười: - Thì tiếng Mỹ của ông nhiều lúc cũng rắc rối kia mà. Này nhé, người Việt nói: "Hôm qua, tôi đi tiệm" thì người Mỹ lại nói "Yesterday, I went to the shop". Tiếng Anh, đi là go, nhưng đã đi (quá khứ) thì phải viết là went. Bản thân chữ hôm qua (yesterday) đã là quá khứ rồi thì ai cũng biết mà gì cần phải đổi go thành went chi cho rối mấy người học Anh văn? Nội chuyện học thuộc lòng 154 động từ bất qui tắt của mấy ông cũng đủ làm nhiều người trên thế giới phải thi rớt lên rớt xuống. Người Việt nói hai con chó mà chẳng cần thêm s hoặc es thành hai con chó "sờ" (two dogs) như tiếng Mỹ. Một đứa con nít thì nói là one child là được rồi, vậy mà thêm một đứa nữa thì bắt đầu rối, chẳng phải là two childs mà thành two children. Một con ngỗng là one goose, hai con ngỗng thì thành two geese. Vậy mà viết một con cừu là one sheep nhưng hai con cừu thì cũng là two sheep, chẳng chịu đổi gì cả ?!.
Johnson vẫn không chịu thua: - Văn phạm của xứ ông cũng rắc rối bỏ xừ! Xem nè, thắng và thua là hai chữ phản nghĩa chứ gì? Thua và bại là hai chữ đồng nghĩa, đúng hông? Vậy mà, hai câu nói: "Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán" đồng nghĩa với câu "Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán"? Không thể viết là "Ngô Quyền đánh thua quân Nam Hán"!!! Phải không nào? Rồi còn, "áo ấm" tương đương với "áo lạnh", "nín thinh" giống như "làm thinh" trong khi ấm và lạnh phản nghĩa nhau, nín và làm cũng là những động từ đối nhau. Rồi ba hồi mấy ông dùng tiếng Hán như Quốc gia rồi đổi thành tiếng Nôm ra Nhà nước, Trực thăng (có thể không cần chữ máy bay phía trước) thành Máy bay Lên thẳng (phải có chữ máy bay phía trước), Thủy quân lục chiến thì đổi là Lính thủy đánh bộ, sao không gọi luôn là lính nước đánh đất??? Lễ động thổ thì không thể sửa lại là Lễ động đất mặc dầu là thổ là đất?
Tôi tiếp tục "ăn miếng trả miếng": - Tiếng Mỹ cũng đâu có tránh khỏi. See và look cũng đều là động từ để cùng chỉ hành động xem, nhìn, ngắm, dòm nhưng oversee (quan sát, trông nom) lại ngược nghĩa overlook (bỏ sót, không nhìn thấy). Wise man là người thông thái, uyên bác, vậy mà thay chữ man (đàn ông) thành woman (đàn bà) thì chữ wise woman thành bà phù thủy, bà đỡ bà lang, bà thầy bói, bà đồng bóng!!! Rồi chữ man và guy (anh chàng, gã) gần gần như nhau thì chữ wise guy thành một kẻ hợm hĩnh, khoác lác. Sao lại "park on driveways" (đậu xe trên đường nội bộ) nhưng "drive on parkways" (lái xe trên xa lộ)?
Johnson ôm bụng cười: - Tên món ăn Việt Nam cũng lạ, miền Nam có bánh da lợn, tưởng làm bằng thịt lợn nhưng thực chất là bằng bột, có lẽ giống như các lớp da lợn, nhưng sao không gọi là bánh da heo theo từ miền Nam mà gọi theo chữ lợn miền Bắc? Bánh bò cũng chắng có miếng thịt bò nào. Bánh tiêu thì không rắc tiêu mà lại rắc mè. Gọi rau má mà chẳng liên quan đến má hay mẹ gì cả. Bánh tét mà gói thật chặt, chẳng thể nào tét được. Bánh dày thì lại mỏng hơn bánh chưng. Bánh chưng thì phải nấu thật lâu mới chín chứ không phải dùng cách chưng hơi hay chưng hấp. Nước lèo trong nồi hủ tiếu thì chẳng phải theo kiểu nước Lào (hay Lèo). Trái sầu riêng thì ăn vô chẳng thấy sầu riêng hay sầu chung chi cả. Bưởi Năm roi rất tuyệt nhưng sao đúng là năm roi? Trái vú sữa, Cây dái ngựa thì thật là tượng hình. Hi hi... Ngôn từ bây giờ cũng thế, cò đất, cò nhà... thì chẳng dính dáng gì đến "con cò, cò bay lả, lả bay la..." cả.
Tôi cũng chẳng vừa: - Thế cái món hot dog của mấy ông có liên quan gì đến con chó không? Món bánh mì kẹp thịt bò băm Hamburger của Mc Donald thì đâu có thịt heo (ham). Trái thơm, trái khóm "pineapple" thì chẳng có gì liên quan đến pine (cây thông) và apple (trái táo) cả? Vào phòng thí nghiệm sinh học, ông Giáo sư bảo bắt một con "Guinea pig", nghe qua tưởng đâu là con heo xứ Guinea (ở Tây Phi Châu, giáp với Senegal, Mali, Liberia, Sierra Leone và biển Bắc Ðại Tây dương) nhưng ngờ đâu là một giống chuột tên là Guinea (ở Guinea không có giống chuột này!). Ðáng lý chữ football (bóng đá) thì phải viết là legball chứ, bởi vì người ta đá banh bằng cả cái chân (leg) chứ đâu chỉ cái ống chân foot từ dưới đầu gối đến trên bàn chân? Mới đây, khi dân Pháp không chịu ủng hộ Mỹ trong vụ chiến tranh Iraq thế là mấy dân biểu Mỹ giận đòi đổi tên món khoai tây chiên French fries bằng chữ American fries thì mấy ông Tây lại ôm bụng cười chế riễu rằng món French fries không phải xuất xứ từ Pháp mà từ ... Mỹ và là món ăn của dân Mỹ. Có lẽ mấy ông Mỹ tiền bối xưa, khi làm món này đặt tên là khoai tây Pháp cho nó có vẻ ... ngoại cho sang, giống như bây giờ một số quán ăn Việt Nam có thực đơn Lẫu Thái, Bún Singapore, Bánh bao Mã lai, Cá chiên viên Singapore, Hủ tiếu Nam Vang, ... mặc dầu nguyên liệu và cách nấu gần như 100% của Việt Nam???
Johnson gật gù: - Ừ, cũng đúng. Nhưng lúc đầu học tiếng Việt, tôi thấy khó quá, đã lấy 24 chữ cái A, B, C của vần La tinh rồi mà bày ra thêm a, â, ă, u, ư, ơ, d, đ, ... nữa. Lại thêm kèm 5 dấu sắc ('), huyền (`), hỏi (?), ngã (~), nặng (.) và không dấu ( ) nữa. Như le, lé, lè, lẹ, lẻ, lẽ, mỗi chữ mang một nghĩa khác nhau. Rồi phải học cách bỏ dấu ở đâu trong từ cho chính xác nữa chứ. Hòa hay là hoà. Li hay là ly? Có câu thơ về dấu này cũng hay: Chị Huyền mang nặng ngã đau, Sao không sắc thuốc, hỏi sao cho lành ?! Trong ngôn ngữ Việt Nam, tôi thấy nhiều chữ ghép với chữ ăn mặc dầu nó chẳng ăn nhập đến chuyện bỏ thực phẩm vào miệng, nhai và nuốt xuống gì cả. Nói ăn nhậu, ăn tiệc, ăn mùng, ăn cưới, ăn giỗ, ... thì có lý nhưng sao lại ăn nằm, ăn hút, ăn tiền, ăn lương, ăn cắp, ăn mày, ăn chặn, ăn quỵt, ăn diện, ăn đòn, ăn công, ăn năn, ăn hiếp, ăn khách, ăn ảnh, ...
Tôi bật cười chận ngang khi Johnson tiếp tục ghép chữ với từ ăn:
- Thì như tiếng Mỹ của ông vậy thôi. Chữ to get khó dịch gì ra hồn cả. Tôi cũng có nghĩ là khi mình chưa tìm ra động từ nào thích hợp thì dùng tạm luôn chữ to get! Khi quân đội Mỹ bắt sống được Saddam Hussen ở Iraq thì tuyên bố "We got him!", sao không dùng động từ to catch, to caught, to force, to find, to capture, to pick up, ...cho rõ nghĩa? Rồi động từ to get đi kèm các giới từ in, into, on, out, up, at-able... thành một loạt động từ mới. Các động từ to take, to put, to be... cũng vậy.
Johnson chuyển qua phần khác:
- Chuyện mạo từ tiếng Việt cũng làm rắc rối người nước ngoài. Người Việt nói cái bàn, cái nhà, cái gường, cái nón... nhưng không thể nói cái chó, cái mèo mà phải là con chó, con mèo, con người.... Ðồ vật là cái, động vật là con. Bây giờ nhiều cô cậu thanh niên Hà Nội thay vì nói cái xe Honda Dream thì lại dùng từ con Ðờ-rim, rồi tiếp là con Su (Suzuki), con a còng (@), con Tô (Toyota), con Mẹc (Mercedes)... Vợ chồng tôi có chuyện vui thế này: Tôi quen vợ tôi, một phần vì yêu các cô gái Việt Nam, một phần cũng để trau dồi thêm tiếng Việt. Hôm hôm chúng tôi ra Hồ Gươm dạo chơi, tôi khen: "Con hồ này đẹp quá!". Vợ tôi "chỉnh" liền: "Không, anh phải nói là cái hồ này đẹp quá!". Vậy mà đi ngang sông Tô Lịch thấy nước đen ngòm, tôi nói: "Cái sông này bẩn quá!" thì vợ tôi "sửa" ngay: "Ậy, anh phải nói là con sông này bẩn quá chứ không nói là cái sông!". Tôi la lên: "Ồ, sao lại thế, khi là cái, khi là con, làm sao phân biệt?". Vợ tôi ôn tồn giải thích: "Cái gì động dậy, nhúc nhích thì gọi là con, như con sông có nước chảy, còn cái gì nằm im như cái hồ nuớc tĩnh mịch thì phải là cái hồ. Con chó, con mèo nó chạy được nên phải là con. Cái nhà, cái bàn, cái cột đèn đâu có di chuyển được nên phải là cái. Rõ chửa?". Lúc đó, tôi phá lên cười vì phát hiện một điều vô cùng thú vị: "À, anh hiểu rồi! Tiếng Việt thật hay. Hèn gì cái... cái của anh nó nhúc nhích lên xuống nên phải gọi là con ..., còn của... em, nó nằm im một chỗ nên phải gọi là cái, cái... Ha ha...". Hôm ấy, tôi bị mấy cái nhéo đau điếng, nhưng bù lại, có được một đêm hạnh phúc.
Tôi thấy tức cười vô cùng với anh bạn Mỹ này:
- Tôi cũng có chuyện hiểu lầm trong phát âm tiếng Mỹ như thế này. Trong một bữa tiệc với các sinh viên quốc tế, tôi nhận phần phục vụ nước uống. Gặp bà giáo người Mỹ đã đứng tuổi, tôi đến chào lịch sự và nói theo kiểu cách theo kiểu của người Việt: "Good evening, Madam. May I have a honour to serve you? Do you like my Coke?" (Chào bà, Tôi có thể hân hạnh phục vụ quí bà. Bà có muốn món Coke (Coca Cola)?). Bà này trợn mắt nhìn tôi, ra vẻ ngạc nhiên, rồi lắc đầu bỏ đi. Tôi băn khoăn chẳng hiểu chuyện gì? Hôm sau, tôi đánh bạo đến hỏi bà: "I am sorry, yesterday I have found your strange look when hearing my invitation. Was there a wrong?" (Xin lỗi, hôm qua tôi thấy bà nhìn tôi kỳ lạ khi nghe lời mời của tôi. Có điều gì không ổn vậy?). Bà giáo mỉm cười độ lượng: "Yes, I had misunderstood yours. Today, I just find out that your pronunciation is not correct. You said "Coke" not sound like "Coke" but "Cock". Cock is a male chicken but it also has a dirty meaning else. You should be careful when saying this word to a lady". (Vâng, tôi đã hiểu lầm anh. Hôm nay, tôi mới hiểu ra là anh phát âm không đúng. Anh nói chữ "Coke" mà không giống "Coke" mà thành "Cock". Cock là con gà trống nhưng nó cũng có một nghĩa khác xấu. Anh phải cẩn thận khi nói từ này với một phụ nữ).
Johnson "gỡ gạt": - Hi hi... Anh bạn người Việt dẫn tôi đến thăm nhà, đến trước ngôi nhà của mình anh nói: "Ðây là nhà tôi, mời ông vào chơi", gặp vợ anh ta ra đón trước cửa, anh ta lại giới thiệu: "Ðây là nhà tôi, mời ông vào chơi". Tôi hơi ngạc nhiên nhưng cũng không hỏi và bước vào nhà, nhà anh ta thật đẹp (vợ anh ta cũng vậy!). Tôi ra lịch sự nên khen chủ nhà và nói: "Nhà anh và nhà anh thật đẹp". Hai vợ chồng nhìn nhau cười. Vì đi lâu ngoài đường, lại không có WC công cộng, nên tôi hỏi anh chủ nhà "Xin ông cho tôi vào cái chỗ đi toilet của nhà ông được không?" Hi hi... lúc đó tôi không nghĩ đến cái sự buồn cười của câu này, hôm sau nghĩ lại tôi mới thấy.
Tôi cười to kể tiếp: - Lần đầu tiên sang Châu Âu cách đây 10 năm, tôi quen một cô sinh viên Hà Lan. Chúng tôi nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh. Cô rủ tôi ra bãi biển nằm phơi nắng và nói chuyện. Hôm đó, tôi chẳng đem theo cái gì để trải xuống bãi cát để nằm cả. Nói với cô này, thì cô mỉm cười: "Oh, never mind. You can lie down at my top" (Ồ, không sao. Anh có thể nằm trên cái top của tôi). Tiếng Anh của tôi cũng chẳng giỏi gì nên chẳng hiểu là nằm trên top là nằm ở đâu? Tôi chỉ biết top có nghĩa là đỉnh, là ở trên. Vậy nằm ở trên là nằm đâu? Nằm trên đầu thì chắc là không đúng rồi, ai lại nằm trên đầu mà nói chuyện với phụ nữ. Chẳng lẽ nằm trên... mình cô này? Hồi lúc trước đi Tây, tôi nghe nhiều thằng bạn kháo nhau rằng, phụ nữ Tây nó... Tây lắm, thích thì sẵn sàng... chiều! "Tình cho không biếu không" mà. Vậy là... lẽ nào ??? Tới nơi, tôi mới bật cười và thấy mắc cỡ trong lòng khi thấy cô này cởi áo khoác ra, trải dưới bãi cát và chỉ tôi nằm trên đó.
Tối đó, về đến nhà, tôi lặng lẽ lật từ điển Anh - Việt ra xem, mới biết thêm là top còn có nghĩa là cái áo khoác ngoài của phụ nữ.
Trời ơi! Johnson vỗ vai tôi: - Chút xíu nữa bạn là... hố to rồi. Ha ha... Năm ngoái, tôi có đến thăm miệt vườn Nam bộ, tôi có nghe một câu thế này mà lúc đó chẳng thế nào hiểu được: "Hôm qua, qua nói qua qua mà qua hổng qua. Hôm nay, qua hổng nói qua mà qua lại qua".................
Câu chuyện của chúng tôi còn dài. Chia tay với Johnson ở ga Huế. Lững thửng dọc theo con đường về chợ Ðông Ba, trong đầu còn vương vấn câu chuyện rắc rối tiếng Việt với Johnson, ông già chạy xích lô lẽo đẽo theo sau: - "Ôn đi về mô khôn hè?" Tôi gật đầu, bước lên chiếc xe cũ rích, buộc miệng:
- Có tiệm sách nào gần đây nhất, Bác? Tôi muốn mua một quyển Tự điển Tiếng Việt. Tôi bất chợt nhớ ra rằng, trong tủ sách gia đình của tôi, có đủ loại tự điển các nước, nhưng chưa hề có một quyển Tự điển Tiếng Việt nào.
Thứ Sáu, 28 tháng 9, 2007
Phỏng vấn nhà sư
PV: Xin nhà sư cho biết bí quyết để sống lâu như ông ?
sư: Bí quyết à,đơn giản lắm, ăn chay,niệm phật , không uống rượu, hút thuốc, cờ bạc và...
PV:..!!!!....
nsư: Quan trọng nhất là không được ham mê gái gú!
PV: Mẹ, khỉ , không gái gú thì ông sống đến... 1000 tuổi cũng bằng thừa
sư: Bí quyết à,đơn giản lắm, ăn chay,niệm phật , không uống rượu, hút thuốc, cờ bạc và...
PV:..!!!!....
nsư: Quan trọng nhất là không được ham mê gái gú!
PV: Mẹ, khỉ , không gái gú thì ông sống đến... 1000 tuổi cũng bằng thừa
Tuổi trẻ tài cao
Bé Tèo năm nay 6 tuổi học trường tiểu học lớp 5 . Học được một tuần thì bé Tèo chán học không chịu làm bài vở nữa, cô giáo bèn hỏi nguyên nhân tại sao thì bé Tèo nói là tại chương trình học quá thấp so với trình độ của bé Tèo và bé Tèo xin cô cho lên học bậc trung học . Cô giáo dẫn bé Tèo lên văn phòng ông hiệu trưởng, trình bày đầu đuôi câu chuyện . Ông hiểu trưởng bán tín bán nghi, bàn với cô giáo là ông sẽ hỏi bé Tèo một số câu hỏi về Khoa học còn cô giáo sẽ hỏi Tèo về kiến thức tổng quát, nếu bé Tèo trả lời đúng ông sẽ cho bé Tèo nhảy lớp . - Hiệu trưởng : 25 lần 25 là bao nhiêu ? - Bé Tèo : Dạ là 625 - Hiệu trưởng : Công thức tính diện tích vòng tròn ? - Bé Tèo : Dạ là bình phương bán kính nhân Pi - Hiệu trưởng : Nước bốc thành hơi khi nào ? - Bé Tèo : Dạ khi nước sôi ở 100°C .. .. Sau gần 1 tiếng "tra tấn" bé Tèo, câu nào bé Tèo cũng đáp đúng hết, ông hiệu trưởng rất hài lòng về kiến thức khoa học của bé Tèo và giao cho cô giáo hỏi về kiến thức tổng quát : - Cô giáo : Con gì càng lớn càng nhỏ ? Ông hiệu trưởng hết hồn nhưng bé Tèo trả lời ngay - Bé Tèo : Dạ là con cua nó có càng lớn và càng nhỏ - Cô giáo : Cái gì trong quần em có mà cô không có ?Ông hiệu trưởng xanh cả mặt - Bé Tèo : Dạ là 2 cái túi quần - Cô giáo : Ở nơi đâu lông của đàn bà quăn nhiều nhất ? Ông hiệu trưởng run lên - Bé Tèo : Dạ ở Phi Châu - Cô giáo : Cái gì cô có ở giữa 2 chân của cô ? Ông hiệu trưởng chết điếng người - Bé Tèo : Dạ là cái đầu gối - Cô giáo : Cái gì trong người của cô lúc nào cũng ẩm ướt ? Ông hiệu trưởng hóc mồm ra - Bé Tèo : Dạ là cái lưỡi - Cô giáo : Cái gì của cô còn nhỏ khi cô chưa có chồng và rộng lớn ra khi cô lập gia đình? Ông hiệu trưởng ra dấu không cho bé Tèo trả lời nhưng bé Tèo đáp ngay - Bé Tèo : Dạ là cái giường ngủ - Cô giáo : Cái gì mềm mềm nhưng khi vào tay cô một hồi thì cứng ra ? Ông hiệu trưởng không dám nhìn cô giáo - Bé Tèo : Dạ là dầu sơn móng tay - Cô giáo : Cái gì dài dài như trái chuối, cô cầm một lúc nó chảy nước ra ? Ông hiệu trưởng gần xỉu - Bé Tèo : Dạ là cây cà lem Ông hiệu trưởng đổ mồ hôi hột ra dấu bảo cô giáo đừng hỏi nữa và nói với bé Tèo : Thầy cho con lên thẳng đại học vì nãy giờ thầy đáp không trúng được 1 câu nào hết !!!
Thứ Sáu, 23 tháng 3, 2007
Cổ phiếu Tèo
Người bạn đầy sáng tạo của tôi, Tèo, không phải là kẻ chịu ngồi im khi thấy thiên hạ nô nức đua nhau, chen lấn trong thị trường chứng khoán.
Nhưng cách tham gia của anh thì độc đáo và vô tiền khoáng hậu: Anh không mua mà bán. Anh phát hành cổ phiếu mang tên mình. "Công ty Tèo" chỉ phát hành độc một cổ phiếu. Ai mua nó có nghĩa sẽ được sử dụng... chính bản thân anh.
Đầu tiên, khi biết tin này, tôi vội vã can:
- Tèo, luật pháp cấm bán mình cơ mà.
Tèo nhăn nhở cười:
- Nhưng tớ không bán. Tớ chỉ phát hành cổ phiếu.
Tôi sợ quá:
- Thế nhỡ ai mua được cậu, sau đó sẽ toàn quyền sử dụng, có nghĩa tha hồ mắng chửi, đánh đập thì sao?
Tèo phá lên cười:
- Cậu nói cũng có lý. Nhưng nếu cậu để ý sẽ thấy dân chơi cổ phiếu chả ai dùng, mà toàn mua đi bán lại. Nghĩa là không ai sờ mó tớ. Họ chỉ cần cái giá trị ảo của tớ mà thôi.
Nghe cũng có lý, nhưng đáng đời cho nó, cổ phiếu Tèo tung ra thị trường chả ma nào đoái hoài, dù giá khá hấp dẫn. Tèo không hề lo lắng. Nó làm thủ tục, đổi tên Công ty Tèo thành Công ty TPT, nghe na ná như tên của một cổ phiếu nóng trên thị trường.
Lập tức hôm sau, TPT có người mua. Chứng tỏ thiên hạ chỉ thấy những gì khó hiểu thì đoán là... giàu.
Bước thứ hai, Tèo tung tin TPT sắp được một tập đoàn của Mỹ mua lại, hợp đồng sẽ ký trong tuần sau.
Thiên hạ sốt lên hầm hập. Chỉ trong một ngày, TPT (viết tắt của ba chữ Tèo phỉnh Tèo) được đẩy giá lên 360 chục lần.
Buồn cười nhất là nó cũng chả biết ai mua mình, và họ cũng không có nhu cầu gặp nó. Mọi việc mua bán chỉ diễn ra trên màn hình.
Cho nên đã có một lần, Tèo vô sàn và gặp một kẻ đang gạ bán nó cho... nó. Theo kẻ đấy, thì TPT là một công ty vĩ đại, chuyên sản xuất công nghệ viễn thông, và ông chủ là những nhà tư bản lớn ở bên kia đại dương.
Và vốn là một đứa nhanh trí, Tèo nảy ra sáng kiến mua lại mình, rồi lại bán chính mình, một phiên giao dịch có khi vài lần như thế, và lần nào cũng ăn tiền hoa hồng.
Tèo giàu lên nhanh chóng. Dáng điệu nghênh ngang, ăn nói ồn ào, tác phong khoáng đạt. Nó bắt đầu quan tâm tới giá nhà và giá xe hơi. Hễ mở mồm là nói tới các chữ "khớp lệnh", "kịch trần"... toàn những từ sang trọng, bí hiểm.
Thấy nó giàu có, người tôi nóng như lửa đốt. Tôi bảo Tèo:
- Cậu phải làm thế nào giúp tớ với.
Nó đắc chí:
- Thì cậu cứ mua tớ đi.
Tôi khổ sở:
- Nhưng lúc này cậu cao giá quá, còn với tới làm sao được nữa.
Tèo thì thầm vào tai tôi, nói hãy làm như thế, như thế...
Hôm sau, tôi đến sàn, tung tin là Tèo đã bỏ trốn. Tôi còn trưng ra tấm ảnh Tèo mặc quần đùi, áo may-ô đang chạy trên vỉa hè (tấm hình ấy chụp trong một buổi đá banh ngày trước).
Cổ phiếu Tèo rớt giá ào ào. Tôi vội vàng mua lấy với giá rẻ như cho. Thế rồi sáng hôm sau, Tèo xuất hiện với cà vạt complê chững chạc. Nó bác bỏ hoàn toàn mọi tin thất thiệt. Nó thông báo mình vẫn khỏe và mấy ngày trước vắng là đi Pa-ri khai mạc triển lãm.
Cổ phiếu Tèo lên vùn vụt. Tôi bán đi, kiếm được một mớ tiền.
Sung sướng quá, hai đứa bá vai bá cổ nhau đi ăn nhà hàng. Chúng tôi uống hết hai chai và xơi hết ba con tôm hùm.
Ra khỏi tiệm ăn, say chếnh choáng, hai đứa dìu nhau hát nghêu ngao bài hát đang thịnh hành "Kiếp chứng khoán". Có những câu đầy tâm trạng như sau:
"Tiền có kiếm như nước
Rồi cũng sẽ tiêu hết.
Tay trắng tay lại về không.
Ta mang bao tội lỗi
Người ơi ta đâu còn chi.
Xin hãy tránh xa kiếp đỏ đen".
Hai thằng đang hát nghêu ngao thì "rầm" một chiếc xe phóng tới, đụng vào Tèo khiến nó ngã lăn lông lốc.
Tại sàn, cổ phiếu của Tèo vẫn đang lên giá lần chót!
Hậu Tèo
Người kể chuyện này đang theo dòng người không ngớt đưa tiễn Tèo về nơi an nghỉ như một doanh nhân của "công chúng". Không được lâu, cổ phiếu Tèo rớt thảm hại làm nhiều nhà đầu tư lâm cảnh "dở mếu dở cười" - bao năm lăn lộn tích cóp nay của cải chỉ còn vẻn vẹn là những mảnh giấy có dấu đỏ chói TPT công ty và chữ ký bay lượn của Tèo. Tổng thiệt hại vụ này của người Việt sơ sơ là 25 triệu đô.
Trong khi đó trên một hòn đảo tại bờ Thái Bình Dương cách ta gần nửa vòng trái đất có một ông Tây tên Maicơn Phệ, chỉ 25 tuổi đã là chủ nhân mới của hòn đảo, đang nằm phơi nắng, thư giãn bên một đám các cô gái trẻ với ly rượu vang thượng hạng trên tay và nụ cười không bao giờ tắt. Maicơn Phệ vừa trúng đậm vụ cổ phiếu 25 triệu đô tại Việt Nam. Chính Maicơn Phệ từng thuê Tèo đứng tên thành lập công ty với mức lương 2 triệu đồng với lời hứa chia 2% cổ phiếu cho Tèo sau 3 năm nếu Tèo chăm chỉ, năng động như một giám đốc của chính công ty mình.
Tèo ơi! Mồ yên mả đẹp nhé! - Maicơn Phệ thầm cầu nguyện. Rồi gã mưu tính đợt đầu tư mới bằng cách chọn thuê ai đó "nhỉnh hơn" Tèo để thành lập công ty 100% vốn đầu tư nước ngoài.
Theo Thanh Niên
Nhưng cách tham gia của anh thì độc đáo và vô tiền khoáng hậu: Anh không mua mà bán. Anh phát hành cổ phiếu mang tên mình. "Công ty Tèo" chỉ phát hành độc một cổ phiếu. Ai mua nó có nghĩa sẽ được sử dụng... chính bản thân anh.
Đầu tiên, khi biết tin này, tôi vội vã can:
- Tèo, luật pháp cấm bán mình cơ mà.
Tèo nhăn nhở cười:
- Nhưng tớ không bán. Tớ chỉ phát hành cổ phiếu.
Tôi sợ quá:
- Thế nhỡ ai mua được cậu, sau đó sẽ toàn quyền sử dụng, có nghĩa tha hồ mắng chửi, đánh đập thì sao?
Tèo phá lên cười:
- Cậu nói cũng có lý. Nhưng nếu cậu để ý sẽ thấy dân chơi cổ phiếu chả ai dùng, mà toàn mua đi bán lại. Nghĩa là không ai sờ mó tớ. Họ chỉ cần cái giá trị ảo của tớ mà thôi.
Nghe cũng có lý, nhưng đáng đời cho nó, cổ phiếu Tèo tung ra thị trường chả ma nào đoái hoài, dù giá khá hấp dẫn. Tèo không hề lo lắng. Nó làm thủ tục, đổi tên Công ty Tèo thành Công ty TPT, nghe na ná như tên của một cổ phiếu nóng trên thị trường.
Lập tức hôm sau, TPT có người mua. Chứng tỏ thiên hạ chỉ thấy những gì khó hiểu thì đoán là... giàu.
Bước thứ hai, Tèo tung tin TPT sắp được một tập đoàn của Mỹ mua lại, hợp đồng sẽ ký trong tuần sau.
Thiên hạ sốt lên hầm hập. Chỉ trong một ngày, TPT (viết tắt của ba chữ Tèo phỉnh Tèo) được đẩy giá lên 360 chục lần.
Buồn cười nhất là nó cũng chả biết ai mua mình, và họ cũng không có nhu cầu gặp nó. Mọi việc mua bán chỉ diễn ra trên màn hình.
Cho nên đã có một lần, Tèo vô sàn và gặp một kẻ đang gạ bán nó cho... nó. Theo kẻ đấy, thì TPT là một công ty vĩ đại, chuyên sản xuất công nghệ viễn thông, và ông chủ là những nhà tư bản lớn ở bên kia đại dương.
Và vốn là một đứa nhanh trí, Tèo nảy ra sáng kiến mua lại mình, rồi lại bán chính mình, một phiên giao dịch có khi vài lần như thế, và lần nào cũng ăn tiền hoa hồng.
Tèo giàu lên nhanh chóng. Dáng điệu nghênh ngang, ăn nói ồn ào, tác phong khoáng đạt. Nó bắt đầu quan tâm tới giá nhà và giá xe hơi. Hễ mở mồm là nói tới các chữ "khớp lệnh", "kịch trần"... toàn những từ sang trọng, bí hiểm.
Thấy nó giàu có, người tôi nóng như lửa đốt. Tôi bảo Tèo:
- Cậu phải làm thế nào giúp tớ với.
Nó đắc chí:
- Thì cậu cứ mua tớ đi.
Tôi khổ sở:
- Nhưng lúc này cậu cao giá quá, còn với tới làm sao được nữa.
Tèo thì thầm vào tai tôi, nói hãy làm như thế, như thế...
Hôm sau, tôi đến sàn, tung tin là Tèo đã bỏ trốn. Tôi còn trưng ra tấm ảnh Tèo mặc quần đùi, áo may-ô đang chạy trên vỉa hè (tấm hình ấy chụp trong một buổi đá banh ngày trước).
Cổ phiếu Tèo rớt giá ào ào. Tôi vội vàng mua lấy với giá rẻ như cho. Thế rồi sáng hôm sau, Tèo xuất hiện với cà vạt complê chững chạc. Nó bác bỏ hoàn toàn mọi tin thất thiệt. Nó thông báo mình vẫn khỏe và mấy ngày trước vắng là đi Pa-ri khai mạc triển lãm.
Cổ phiếu Tèo lên vùn vụt. Tôi bán đi, kiếm được một mớ tiền.
Sung sướng quá, hai đứa bá vai bá cổ nhau đi ăn nhà hàng. Chúng tôi uống hết hai chai và xơi hết ba con tôm hùm.
Ra khỏi tiệm ăn, say chếnh choáng, hai đứa dìu nhau hát nghêu ngao bài hát đang thịnh hành "Kiếp chứng khoán". Có những câu đầy tâm trạng như sau:
"Tiền có kiếm như nước
Rồi cũng sẽ tiêu hết.
Tay trắng tay lại về không.
Ta mang bao tội lỗi
Người ơi ta đâu còn chi.
Xin hãy tránh xa kiếp đỏ đen".
Hai thằng đang hát nghêu ngao thì "rầm" một chiếc xe phóng tới, đụng vào Tèo khiến nó ngã lăn lông lốc.
Tại sàn, cổ phiếu của Tèo vẫn đang lên giá lần chót!
Hậu Tèo
Người kể chuyện này đang theo dòng người không ngớt đưa tiễn Tèo về nơi an nghỉ như một doanh nhân của "công chúng". Không được lâu, cổ phiếu Tèo rớt thảm hại làm nhiều nhà đầu tư lâm cảnh "dở mếu dở cười" - bao năm lăn lộn tích cóp nay của cải chỉ còn vẻn vẹn là những mảnh giấy có dấu đỏ chói TPT công ty và chữ ký bay lượn của Tèo. Tổng thiệt hại vụ này của người Việt sơ sơ là 25 triệu đô.
Trong khi đó trên một hòn đảo tại bờ Thái Bình Dương cách ta gần nửa vòng trái đất có một ông Tây tên Maicơn Phệ, chỉ 25 tuổi đã là chủ nhân mới của hòn đảo, đang nằm phơi nắng, thư giãn bên một đám các cô gái trẻ với ly rượu vang thượng hạng trên tay và nụ cười không bao giờ tắt. Maicơn Phệ vừa trúng đậm vụ cổ phiếu 25 triệu đô tại Việt Nam. Chính Maicơn Phệ từng thuê Tèo đứng tên thành lập công ty với mức lương 2 triệu đồng với lời hứa chia 2% cổ phiếu cho Tèo sau 3 năm nếu Tèo chăm chỉ, năng động như một giám đốc của chính công ty mình.
Tèo ơi! Mồ yên mả đẹp nhé! - Maicơn Phệ thầm cầu nguyện. Rồi gã mưu tính đợt đầu tư mới bằng cách chọn thuê ai đó "nhỉnh hơn" Tèo để thành lập công ty 100% vốn đầu tư nước ngoài.
Theo Thanh Niên
Mẹ của anh(Xuân Quỳnh)
Mẹ của anh(Xuân Quỳnh)
Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi.
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong
Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thưở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa
Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
Mẹ không ghét bỏ em đâu
Yêu anh em đã là dâu trong nhà
Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau mỗi âu lo nhọc nhằn
Hát tình yêu của chúng mình
Nhỏ nhoi giữa một trời xanh không cùng
Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ
Chắt chiu từ những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em.
BÀI THƠ CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ YÊU CHỒNG (Bình thơ )
" Thật thà như thể lái trâu
Thương nhau như thể nàng dâu mẹ chồng"
Từ khi còn nhỏ tôi đã nghe câu ca dao ấy. Rồi những cảnh mẹ chồng nàng dâu diễn ra xung quanh. Tất cả gieo vào lòng tôi một nỗi lo lắng mơ hồ. Người con gái nào chẳng sẽ có lúc phải sống trong cảnh ấy… Cho đến một ngày tôi bắt gặp bài thơ "Mẹ của anh" của Xuân Quỳnh. Hai câu thơ mở đầu nhẹ nhàng, giản dị như một lời nói thường, nói về một điều rất giản đơn:
"Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi"
Nhưng điều tưởng chừng như đơn giản này không phải người con gái nào cũng cảm nhận được. Bước chân về nhà chồng, dường như trong tâm thức nàng dâu nào cũng có sẵn một làn ranh giới giữa mình với mẹ chồng. Làn ranh giới mỏng manh nhưng có khi suốt cuộc đời họ không thể vượt qua, không thể xóa nổi, nhiều khi dẫn đến bao chuyện đáng tiếc chỉ vì mẹ chồng nàng dâu không cởi mở tấm lòng với nhau, không có sự cảm thông nhau. Người phụ nữ trong bài thơ không theo thói thường ấy .Trái tim yêu thương của chị đã xóa nhòa mọi khoảng cách, nói lên lòng biết ơn vô bờ bến của chị đối với mẹ chồng:
"Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong"
Và lòng biết ơn giúp chị như thấy được cả quãng đời đã qua của mẹ:
"Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao".
Trong khổ thơ có hai điểm thời gian đối lập: "ngày xưa", "năm nao" với "bây giờ", giữa "ngày xưa" và "bây giờ" là một quãng thời gian đằng đẵng trôi qua, là biết bao sự thay đổi của hình ảnh mẹ: mẹ ngày xưa – mẹ bây giờ. Cách xây dựng hình ảnh đối lập đã gây ấn tượng mạnh ở người đọc. Người mẹ trẻ trung, tảo tần năm xưa, nay "má" đã không còn hồng, tóc không còn đen, đã trở thành người mẹ già "tóc trắng phau". Vì sao vậy? Vì những đêm lo lắng chăm con ốm, vì những ngày ngược xuôi vất vả nuôi con khôn lớn, vì cả cuộc đời mẹ đã hi sinh cho con, giành tất cả cho con, đứa con trai mẹ yêu quý hơn tất cả mọi thứ trên đời … Sức khỏe, sắc đẹp, tuổi xuân của mẹ đã trôi qua, trôi qua nhưng không mất đi mà đọng lại thành tuổi xuân và sức lực của người con trai:
"Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen""
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao"
Anh là hình ảnh của mẹ, là kết tinh máu thịt của mẹ, là dấu ấn của con người mẹ, cuộc đời mẹ.Nhưng không chỉ có thế, mẹ không chỉ cho anh vóc dáng, hình hài, mà còn cho anh tâm hồn và tài năng. Những lời ru ngọt ngào tuổi ấu thơ, những câu chuyện mẹ kể tự bao giờ đã trở thành dòng suối mát nuôi dưỡng tâm hồn anh, vun vén cho tài năng của anh nảy nở
"Lời ru mẹ hát thuở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa"
Khổ thơ này khiến tôi nhớ đến những câu văn bất hủ trong "Những mẩu chuyện nước Ý" của Marxim Gorki ca ngợi công lao vĩ đại của những người mẹ, những người phụ nữ, họ là cội nguồn của sự sống "Trong một đàn tuyền bò mộng lấy đâu ra bò con? Không có mặt trời thì hoa không nở. không có tình yêu thì không có hạnh phúc.không có đàn bà thì không có tình yêu. không có người mẹ thì cả anh hùng và thi sĩ điều không có ".
Một dịch giả đồng cảm nào đó đã dịch thành thơ:
"Không có mặt trời hoa không nở
Dạ vắng yêu thương dạ những sầu
Đời vắng mẹ hiền, không phụ nữ
Anh hùng, thi sĩ biết lấy đâu"
Chỉ bằng mấy câu thơ, Xuân Quỳnh đã làm hiển hiện trước mắt người đọc nhiều hình ảnh lồng ghép: mẹ ngày xưa với mẹ bây giờ, mẹ với anh … nhưng lay động lòng người hơn cả là những tình cảm chân thực, tình cảm của một người con dâu đối với mẹ chồng. Không một từ ngữ nào diễn tả trực tiếp, nhưng người đọc có thể cảm nhận rõ tình cảm yêu thương, kính trọng và biết ơn vô bờ của chị đối với mẹ chồng lan tỏa trong từng dòng thơ. Chị đã tưởng tượng, hình dung và dõi theo những trang đời mẹ bằng ánh mắt yêu thương. Chị biết ơn tất cả những gì mẹ đã làm cho anh. Có lẽ khi nghĩ về mẹ chồng, chị không chỉ xuất phát từ tấm lòng một người con dâu hiếu thảo, mà quan trọng hơn là từ sự cảm thông giữa hai người phụ nữ, giữa chị với mẹ … Cả đoạn thơ là sự sóng đôi: hình ảnh sóng đôi, tình cảm sóng đôi. Tình cảm thương chồng và yêu mẹ của chị cứ đan xen vào nhau. Yêu chồng nên càng thương mẹ hơn.Thương mẹ nên càng yêu chồng hơn. Và nhờ thế tình cảm càng chân thực và xúc động hơn:
"Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
Mẹ không ghét bỏ em đâu
Yêu anh em đã là dâu trong nhà"
… Mượn ý câu ca dao tình yêu ngày xưa, Xuân Quỳnh đã tạo ra một sự tương phản để khẳng định tấm lòng bao dung của mẹ chồng. Chị và mẹ có chung một người yêu thương, đó là anh. Mẹ yêu con trai nên mẹ yêu cả con dâu. Mẹ đã dang rộng vòng tay và tấm lòng để đón chị. Chị rất hiểu tình cảm mẹ giành cho mình, và chị đã đáp lại tình thương của mẹ thật tự nhiên:
"Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau nỗi âu lo nhọc nhằn
Hát tình yêu của chúng mình
Nhỏ nhoi giữa một trời xanh không cùng
Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ"
Trước đây là mẹ, giờ đến chị tiếp lời ru, an ủi anh quên đi bao đắng cay nhọc nhằn. Người mẹ nào chẳng muốn con được yêu thương, chăm sóc, được hạnh phúc. Yêu thương anh chính là chị đã làm vui lòng mẹ, đền đáp phần nào những gì mẹ đã cho chị, cho anh … Đối với chị, mẹ là "trời xanh không cùng" là "ngàn hoa núi sông", là vĩnh hằng. Đến lúc này, bài thơ mới xuất hiện hai tiếng "thương mẹ" nhưng cũng đồng thời là lúc tình yêu mẹ trong lòng chị đẩy đến không cùng… Sức nặng của bài thơ dồn vào hai câu cuối:
"Chắt chiu từ những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em"
Hai câu thơ đã khái quát ý nghĩa của toàn bài. Chị biết ơn mẹ vô cùng vì mẹ đã chắt chiu máu thịt, tâm hồn để hun đúc nên anh của ngày hôm nay, để chị có anh. Bao người phụ nữ yêu chồng đã đồng cảm, đã gặp chính mình trong những câu thơ ấy của Xuân Quỳnh.
Xuân Quỳnh là nhà thơ chắt chiu hạnh phúc đời thường. Thơ chị là tiếng lòng của những người phụ nữ đang yêu, của người vợ, người mẹ đối với chồng con của mình … Tôi yêu thơ Xuân Quỳnh. Thơ chị không trau chuốt, cầu kỳ, nó giản dị, mộc mạc, tự nhiên mà cuốn hút đến kỳ lạ. Năm tháng qua đi, tự lúc nào không biết, thơ chị đã trở thành người bạn đồng hành của tôi trong cuộc sống.
Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi.
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong
Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thưở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa
Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
Mẹ không ghét bỏ em đâu
Yêu anh em đã là dâu trong nhà
Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau mỗi âu lo nhọc nhằn
Hát tình yêu của chúng mình
Nhỏ nhoi giữa một trời xanh không cùng
Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ
Chắt chiu từ những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em.
BÀI THƠ CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ YÊU CHỒNG (Bình thơ )
" Thật thà như thể lái trâu
Thương nhau như thể nàng dâu mẹ chồng"
Từ khi còn nhỏ tôi đã nghe câu ca dao ấy. Rồi những cảnh mẹ chồng nàng dâu diễn ra xung quanh. Tất cả gieo vào lòng tôi một nỗi lo lắng mơ hồ. Người con gái nào chẳng sẽ có lúc phải sống trong cảnh ấy… Cho đến một ngày tôi bắt gặp bài thơ "Mẹ của anh" của Xuân Quỳnh. Hai câu thơ mở đầu nhẹ nhàng, giản dị như một lời nói thường, nói về một điều rất giản đơn:
"Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi"
Nhưng điều tưởng chừng như đơn giản này không phải người con gái nào cũng cảm nhận được. Bước chân về nhà chồng, dường như trong tâm thức nàng dâu nào cũng có sẵn một làn ranh giới giữa mình với mẹ chồng. Làn ranh giới mỏng manh nhưng có khi suốt cuộc đời họ không thể vượt qua, không thể xóa nổi, nhiều khi dẫn đến bao chuyện đáng tiếc chỉ vì mẹ chồng nàng dâu không cởi mở tấm lòng với nhau, không có sự cảm thông nhau. Người phụ nữ trong bài thơ không theo thói thường ấy .Trái tim yêu thương của chị đã xóa nhòa mọi khoảng cách, nói lên lòng biết ơn vô bờ bến của chị đối với mẹ chồng:
"Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong"
Và lòng biết ơn giúp chị như thấy được cả quãng đời đã qua của mẹ:
"Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao".
Trong khổ thơ có hai điểm thời gian đối lập: "ngày xưa", "năm nao" với "bây giờ", giữa "ngày xưa" và "bây giờ" là một quãng thời gian đằng đẵng trôi qua, là biết bao sự thay đổi của hình ảnh mẹ: mẹ ngày xưa – mẹ bây giờ. Cách xây dựng hình ảnh đối lập đã gây ấn tượng mạnh ở người đọc. Người mẹ trẻ trung, tảo tần năm xưa, nay "má" đã không còn hồng, tóc không còn đen, đã trở thành người mẹ già "tóc trắng phau". Vì sao vậy? Vì những đêm lo lắng chăm con ốm, vì những ngày ngược xuôi vất vả nuôi con khôn lớn, vì cả cuộc đời mẹ đã hi sinh cho con, giành tất cả cho con, đứa con trai mẹ yêu quý hơn tất cả mọi thứ trên đời … Sức khỏe, sắc đẹp, tuổi xuân của mẹ đã trôi qua, trôi qua nhưng không mất đi mà đọng lại thành tuổi xuân và sức lực của người con trai:
"Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen""
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao"
Anh là hình ảnh của mẹ, là kết tinh máu thịt của mẹ, là dấu ấn của con người mẹ, cuộc đời mẹ.Nhưng không chỉ có thế, mẹ không chỉ cho anh vóc dáng, hình hài, mà còn cho anh tâm hồn và tài năng. Những lời ru ngọt ngào tuổi ấu thơ, những câu chuyện mẹ kể tự bao giờ đã trở thành dòng suối mát nuôi dưỡng tâm hồn anh, vun vén cho tài năng của anh nảy nở
"Lời ru mẹ hát thuở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa"
Khổ thơ này khiến tôi nhớ đến những câu văn bất hủ trong "Những mẩu chuyện nước Ý" của Marxim Gorki ca ngợi công lao vĩ đại của những người mẹ, những người phụ nữ, họ là cội nguồn của sự sống "Trong một đàn tuyền bò mộng lấy đâu ra bò con? Không có mặt trời thì hoa không nở. không có tình yêu thì không có hạnh phúc.không có đàn bà thì không có tình yêu. không có người mẹ thì cả anh hùng và thi sĩ điều không có ".
Một dịch giả đồng cảm nào đó đã dịch thành thơ:
"Không có mặt trời hoa không nở
Dạ vắng yêu thương dạ những sầu
Đời vắng mẹ hiền, không phụ nữ
Anh hùng, thi sĩ biết lấy đâu"
Chỉ bằng mấy câu thơ, Xuân Quỳnh đã làm hiển hiện trước mắt người đọc nhiều hình ảnh lồng ghép: mẹ ngày xưa với mẹ bây giờ, mẹ với anh … nhưng lay động lòng người hơn cả là những tình cảm chân thực, tình cảm của một người con dâu đối với mẹ chồng. Không một từ ngữ nào diễn tả trực tiếp, nhưng người đọc có thể cảm nhận rõ tình cảm yêu thương, kính trọng và biết ơn vô bờ của chị đối với mẹ chồng lan tỏa trong từng dòng thơ. Chị đã tưởng tượng, hình dung và dõi theo những trang đời mẹ bằng ánh mắt yêu thương. Chị biết ơn tất cả những gì mẹ đã làm cho anh. Có lẽ khi nghĩ về mẹ chồng, chị không chỉ xuất phát từ tấm lòng một người con dâu hiếu thảo, mà quan trọng hơn là từ sự cảm thông giữa hai người phụ nữ, giữa chị với mẹ … Cả đoạn thơ là sự sóng đôi: hình ảnh sóng đôi, tình cảm sóng đôi. Tình cảm thương chồng và yêu mẹ của chị cứ đan xen vào nhau. Yêu chồng nên càng thương mẹ hơn.Thương mẹ nên càng yêu chồng hơn. Và nhờ thế tình cảm càng chân thực và xúc động hơn:
"Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
Mẹ không ghét bỏ em đâu
Yêu anh em đã là dâu trong nhà"
… Mượn ý câu ca dao tình yêu ngày xưa, Xuân Quỳnh đã tạo ra một sự tương phản để khẳng định tấm lòng bao dung của mẹ chồng. Chị và mẹ có chung một người yêu thương, đó là anh. Mẹ yêu con trai nên mẹ yêu cả con dâu. Mẹ đã dang rộng vòng tay và tấm lòng để đón chị. Chị rất hiểu tình cảm mẹ giành cho mình, và chị đã đáp lại tình thương của mẹ thật tự nhiên:
"Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau nỗi âu lo nhọc nhằn
Hát tình yêu của chúng mình
Nhỏ nhoi giữa một trời xanh không cùng
Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ"
Trước đây là mẹ, giờ đến chị tiếp lời ru, an ủi anh quên đi bao đắng cay nhọc nhằn. Người mẹ nào chẳng muốn con được yêu thương, chăm sóc, được hạnh phúc. Yêu thương anh chính là chị đã làm vui lòng mẹ, đền đáp phần nào những gì mẹ đã cho chị, cho anh … Đối với chị, mẹ là "trời xanh không cùng" là "ngàn hoa núi sông", là vĩnh hằng. Đến lúc này, bài thơ mới xuất hiện hai tiếng "thương mẹ" nhưng cũng đồng thời là lúc tình yêu mẹ trong lòng chị đẩy đến không cùng… Sức nặng của bài thơ dồn vào hai câu cuối:
"Chắt chiu từ những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em"
Hai câu thơ đã khái quát ý nghĩa của toàn bài. Chị biết ơn mẹ vô cùng vì mẹ đã chắt chiu máu thịt, tâm hồn để hun đúc nên anh của ngày hôm nay, để chị có anh. Bao người phụ nữ yêu chồng đã đồng cảm, đã gặp chính mình trong những câu thơ ấy của Xuân Quỳnh.
Xuân Quỳnh là nhà thơ chắt chiu hạnh phúc đời thường. Thơ chị là tiếng lòng của những người phụ nữ đang yêu, của người vợ, người mẹ đối với chồng con của mình … Tôi yêu thơ Xuân Quỳnh. Thơ chị không trau chuốt, cầu kỳ, nó giản dị, mộc mạc, tự nhiên mà cuốn hút đến kỳ lạ. Năm tháng qua đi, tự lúc nào không biết, thơ chị đã trở thành người bạn đồng hành của tôi trong cuộc sống.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)